Przewidujemy, że rok 2023 upłynie pod znakiem swego rodzaju technologicznej transformacji – choć sztuczna inteligencja nie jest nowym wynalazkiem, olbrzymią popularnością cieszy się w ostatnim czasie ChatGPT, który pozwala na natychmiastowe uzyskanie odpowiedzi na pytania. W ciągu kilku sekund otrzymujemy gotową informację prasową, kod programistyczny, wypracowanie szkolne i diagnozę medyczną – kto wie, może i ten artykuł powstał przy pomocy AI?
ChatGPT – wyzwania etyczne
Wzrost bezrobocia z powodu zautomatyzowania niektórych procesów kreatywnych, plagiatowanie treści, problem praw autorskich, brak regulacji prawnych – to tylko niektóre z obaw i problemów, które zgłaszają ludzie związani z praktycznie każdą dziedziną działalności człowieka, w tym z edukacją, sztuką i biznesem. ChatGPT w samym styczniu 2023 roku miał ponad 590 milionów wyświetleń – szacuje się, że jest to najszybciej rozwijająca się aplikacja konsumencka w historii. Program tworzy treści syntetyczne – generowane maszynowo – które często nie sposób odróżnić od materiałów stworzonych przez człowieka. To fascynujące i niepokojące – czy AI będzie w stanie zastąpić grafików, programistów, prawników, dziennikarzy?
Jak sztuczna inteligencja generuje treści?
ChatGPT wykorzystuje algorytm głębokiego uczenia się (ang. deep learning) i przetwarza biliony zbiorów danych otwartych i publicznych dostępnych w Internecie. Dane te są gromadzone przez boty za pomocą „Web Scrapingu” – „zeskrobywania” treści zawartych w sieci. ChatGPT umożliwia zatem uzyskanie dowolnego materiału tekstowego, który oparty jest na szczegółowo przeanalizowanych informacjach. Uczniowie i studenci zastępują eseje wygenerowanymi przez program wypracowaniami, a artyści wykorzystują sztuczną inteligencję do wygrywania konkursów artystycznych.
Technologia ta zaczyna mieć bezpośredni wpływ na życie ludzi – wykorzystuje się ją już nawet w medycynie i sądownictwie. Nie da się zatem przejść obojętnie obok tego dynamicznie rozwijającego się zjawiska i nie zastanowić się nad etyką tego rodzaju rozwiązań.
AI w biznesie – powszechna i… niebezpieczna praktyka?
Wykorzystywanie technologii w tworzeniu strategii zrównoważonego rozwoju nie jest niczym nowym i może przynosić wiele korzyści – umożliwia szybsze i dokładniejsze raportowanie, analizowanie danych i ich skalowanie, poprawia jakość zarządzania procesami, automatyzuje czasochłonne procesy. Dlatego też firmy, które nieustannie dążą do zwiększenia efektywności działań biznesowych, mogą zacząć rozwijać się przy pomocy AI. Będzie to prawdopodobnie miało wpływ na sposób, w jaki przedsiębiorstwa zaczną podejmować decyzje – ważne jest, aby wykorzystywanie tego rodzaju systemów było przejrzyste, uczciwe i zgodne z wartościami organizacji lub firmy. Wątpliwości etyczne nie są bowiem bezzasadne – z uwagi na to, że ChatGPT przetwarza ogromne ilości danych istnieje ryzyko braku odpowiednich zabezpieczeń. Systemy te oparte są również na algorytmach powstałych na podstawie kultury internetowej człowieka – podatne są zatem na generowanie treści dyskryminujących (np. wobec kobiet czy mniejszości rasowych).
„AI może być wykorzystywana do rozwiązywania problemów społecznych, takich jak ubóstwo, zdrowie publiczne i zmiany klimatu” – pomimo tej deklaracji wpływ programu ChatGPT na środowisko trudno dzisiaj ocenić. Z jednej strony umożliwia on uzyskanie błyskawicznej odpowiedzi na wszystkie związane z ESG pytania, z drugiej – nawet produkcja cyfrowa i zarządzanie danymi pozostawiają ślad węglowy. Brakuje obecnie rzetelnych informacji na temat wpływu procesowania informacji przez sztuczną inteligencję na zmiany klimatu.
Greenwashing technologiczny?
AI może przyczynić się do zwiększenia efektywności biznesowej na wielu polach – analizuje zachowania konsumentów, potrafiąc skutecznie przewidywać trendy i tworzyć algorytmy marketingowe i automatyzuje działania, które musiałyby być wykonane samodzielnie przez człowieka. Czy rozwiązanie to jest jednak odpowiednie, biorąc pod uwagę ideę ESG i etykę biznesową? Korzystanie z AI może prowadzić do różnych skutków (w tym dla środowiska), w zależności od tego, jak ta technologia jest używana.
AI wymaga dużej ilości energii do przetwarzania danych. Związane jest to z nieustannym rozwojem technologicznym – programy typu ChatGPT stają się coraz bardziej zaawansowane, a tak gwałtowny rozwój może skutkować np. zwiększonym zużyciem wody, elektryczności i paliw kopalnych. Są to jednak na razie wyłącznie hipotezy. A co na ten temat ma do powiedzenia sam inteligentny rozmówca?
Współpraca ze sztuczną inteligencją
Komik John Olivier, analizując poruszany w artykule problem, zauważa: „Sztuczna inteligencja nie jest inteligentna – jest głupia. I nie zawsze możemy przewidzieć, jak bardzo”. AI spłyca problemy, prezentując często rozwiązania, które nie uwzględniają niemożliwych do przewidzenia przez algorytm skutków. Komisja Europejska przygotowała propozycję regulacji prawnej wykorzystywania AI w działalności człowieka, przedstawiając możliwe ryzyka i niebezpieczeństwa. Pokazuje to, jak ważne jest bezpieczne i odpowiedzialne używanie narzędzi takich jak ChatGPT.
Używając ChatuGPT w pracy, musimy mieć świadomość błędów i ograniczonego researchu, jakiego dokonuje program. To świetne wsparcie w procesie biznesowym, nie jego zastąpienie. AI może zaoferować wskazówki, np. dotyczące opracowania planów strategicznych związanych ze zrównoważonym rozwojem czy stworzenia kampanii marketingowej. Są to jednak skomplikowane procesy, które obowiązkowo powinny odbywać się pod nadzorem specjalistów – doświadczonych ludzi, których wiedza nie może zostać zastąpiona oprogramowaniem.
Jak zatem korzystać z AI w sposób etyczny?
My kierujemy się dwiema głównymi zasadami, wobec których nie uznajemy kompromisów:
- Jesteśmy krytyczne – weryfikujemy informacje i szukamy źródeł danych. Traktujemy sugestie AI wyłącznie jako wskazówkę. Samodzielnie sprawdzamy zaproponowane przez nią treści!
- Nie pozwalamy na „copy-paste” – sztuczna inteligencja może pełnić rolę asystentki; kreatywna praca jest jednak naszym zadaniem. Nie zastępujemy gotowymi formami wyjątkowych dla każdej z naszych autorek materiałów. Stawiamy na stuprocentową transparentność!
Potrzebujesz konsultacji?
Chcesz dowiedzieć się czegoś więcej na temat działań wymienionych w artykule? Pracujesz nad wdrożeniem Kodeksu postępowania w swojej organizacji, a może potrzebujesz wsparcia w innych działaniach z zakresu społecznej odpowiedzialności biznesu, napisz do nas – podzielimy się naszym doświadczeniem. Zróbmy razem coś dobrego!
