Fakty - Who will save the planet

10 sposobów na bycie eko-friendly online

Joanna — Mon, 17 Apr 2023 13:55:05 +0000

W postpandemicznym świecie, gdy wiele osób pracuje zdalnie lub hybrydowo, niektóre biznesy całkowicie przeniosły się do Internetu. Wydaje się, że to dobra wiadomość. Nie jeździmy samochodami do biura, nie drukujemy ton dokumentów. Okazuje się jednak, że praca online też pozostawia swój ślad środowiskowy. Warto dowiedzieć się więcej na ten temat, jeśli chcemy również w tym obszarze być bardziej eko!

Miliardy maili to miliony CO2

Jeżeli każda osoba zamieszkująca Wyspy Brytyjskie wysłałaby w ciągu dnia chociaż jednego maila mniej, rocznie zaoszczędzono by 16,433 ton CO2, co odpowiada ponad 80 tysiącom lotów z Londynu do Madrytu. Niestety, nie tylko wysyłanie i odbieranie dużej liczby maili jest problemem, lecz także przechowywanie ich na serwerach. Usunięcie przez każdego użytkownika Internetu zaledwie 50 wiadomości to ekwiwalent wyłączenia prawie trzech miliardów żarówek na jedną godzinę. Te liczby robią wrażenie, prawda? Co gorsza, przewiduje się, że w 2023 roku wyślemy łącznie 347 miliardów maili. To prawie 620 milionów ton CO2 – więcej niż roczna emisja dwutlenku węgla w całej Australii!

Chmura dwutlenku węgla w Chmurze

Chmura, która przechowuje dane użytkowników Internetu (w tym nasze skrzynki pocztowe), nie jest próżnią. To w pełni materialne, zasilane przez ogromne zasoby energetyczne komputery o dużej mocy obliczeniowej. Wykorzystują elektryczność, wodę, metale, minerały i rzadkie pierwiastki. Są badania, które wskazują, że Chmura może zostawiać za sobą większy ślad węglowy niż… przemysł lotniczy, a jedno centrum danych może przetwarzać tyle samo energii elektrycznej, co 50 000 domów. Jednakże trudno dokładnie oszacować rzeczywisty ślad węglowy wynikający z używania Internetu – toczą się na ten temat dyskusje.

Bez względu na ostateczny wynik, ważne, abyśmy mieli świadomość, że nasza obecność online nie jest obojętna środowisku. Warto wiedzieć, jak można ograniczyć swój ślad.

Jak zatem pracować w Internecie w sposób eko?

Wyczyść skrzynkę spamu. Gdyby każda osoba usunęła zaledwie 10 maili ze swojej skrzynki spamu, zaoszczędzilibyśmy łącznie 1725 GB pamięci i ponad 55 milionów kilowatów energii.
Usuwaj niepotrzebne maile. Dobrym nawykiem, który możesz wypracować, jest usuwanie wiadomości od razu po ich przeczytaniu (pamiętaj o czyszczeniu kosza!).
Nie wysyłaj krótkich maili pozbawionych rzetelnej treści. Największym mailowym ekogrzeszkiem są śmieciowe maile typu „dzięki za wiadomość”, „super”, „odpiszę, gdy wrócę ze spotkania”. Nauczmy się być niegrzeczni!
Zastanów się, czy załączniki są konieczne – zamiast tego wyślij hiperlink. Według badań Eco2Greetings wysłanie jednego maila tekstowego emituje 4g CO2e; natomiast gdy dodajemy do niego załączniki – emisja wzrasta do 50g CO2e. Wysyłając zabawny filmik koledze z pracy produkujesz ślad węglowy bliski pięciu plastikowym reklamówkom!
Jeżeli musisz nagrać i wysłać film, postaraj się, żeby był on w rozdzielczości maksymalnie 720p lub wykorzystaj wyłącznie plik audio (np. MP3).
Oznaczaj tylko koniecznych adresatów (CC). Zastanów się, czy twoja wiadomość nie trafia przypadkiem do adresatów, których ona nie dotyczy.
Wprowadź pozamailową komunikację między pracownikami. Aplikacje typu Slack lub Microsoft Teams umożliwiają czat grupowy, który zapewnia szybki przepływ informacji między osobami.
Odsybskrybuj newslettery, których nie czytasz. Jeżeli nie chcesz lub nie masz czasu zrobić tego ręcznie, możesz to zrobić za pomocą aplikacji (np. Cleanfox).
Świadomie przebywaj w przestrzeni Internetu. Możesz obliczyć ile produkujesz CO2 do atmosfery za pomocą tego kalkulatora: The Email CO2 Calculator. Dobrym pomysłem jest też stopniowa nauka digital sobriety (czyli „cyfrowej trzeźwości” lub „cyfrowego umiarkowania”). To zmiana nastawienia z kompulsywnego lub bezrefleksyjnego korzystania z Internetu na rzecz świadomego (poprzez np. wyznaczanie sobie czasu na spędzanie go w Internecie, ograniczanie użycia sprzętów elektronicznych). The Shift Project opracowało bardzo ciekawy raport na temat tego zjawiska i jego wpływu na środowisko.
Śledź swój online ślad węglowy za pomocą wtyczek do przeglądarek internetowych: np. do Chrome lub Mozilli Firefox. Poinformują cię one o działaniach, które mogłyby ograniczyć Twój negatywny wpływ na środowisko.

Szukasz wsparcia?

Jeżeli chcesz dowiedzieć się więcej na temat działań z zakresu społecznej odpowiedzialności biznesu i zrównoważonego rozwoju, odezwij się do nas – podzielimy się naszą wiedzą i doświadczeniem. Zróbmy razem coś dobrego!

Artykuł 10 sposobów na bycie eko-friendly online pochodzi z serwisu Who will save the planet.

Raport Powody do paniki, czyli konsekwencje zmian klimatu w Senegalu, Gwatemali, Kambodży i Kenii

Dominika — Tue, 07 Jun 2022 11:38:05 +0000

Co jesteśmy winni uchodźcom klimatycznym? Na to pytanie stara się odpowiedzieć raport Uniwersytetu Bolońskiego „Powody do paniki? Konsekwencje zmian klimatu w Senegalu, Gwatemali, Kambodży i Kenii”, wydany w tym roku przez Fundację Kupuj Odpowiedzialnie w ramach kampanii #KlimatNaZmiany. Ten artykuł czytacie również dzięki mojej współpracy z Fundacją.

My i oni, czyli zakres geograficzny raportu

Naukowczynie i naukowcy z Uniwersytetu Bolońskiego wybrali cztery kraje znajdujące się na trzech różnych kontynentach i sprawdzili, jak zmiany klimatu oddziałują na tamtejszą ludność. My tu mamy pożary, czasem wichury czy burze, na które oczywiście narzekamy, ale które jeszcze nie mają drastycznego wpływu na nasze codzienne życie. Jednak najbiedniejsze kraje, już obciążone pokolonialnymi zaszłościami cywilizacyjnymi i trudnymi warunkami środowiskowymi, otrzymały kolejny cios, który dziś wzmacnia ruchy migracyjne.

Jak niszczymy Senegal

Spójrzmy tylko na jeden z opisanych w raporcie przypadków, czyli Senegal. Tam niemal 15% aktywnej zawodowo ludności pracuje w rybołówstwie, a aż 65% populacji zamieszkuje tereny na wybrzeżu. Niestety, spowodowane przez zmiany klimatu: rosnący poziom morza, erozja wybrzeży (przyspieszająca w wyniku wichur, ulew i powodzi) i zmiany prądów morskich wpływające na migracje ryb wkrótce pozbawią Senegalczyków domu, pracy i żywności.

Co gorsza, zmiany klimatu dokładają się do innych problemów, z którymi mieszkańcy muszą się dziś mierzyć. Po pierwsze, wielkie statki przemysłowe doprowadzają do przełowienia ryb, które sprzedawane są m.in. Unii Europejskiej (na co zgodził się rząd kraju, podpisując stosowne umowy…). Po drugie, bogate kraje eksportują do Senegalu zużyte ubrania, choć nie ma tam ani branży recyklingu odpadów tekstylnych, ani nawet bezpiecznych i uregulowanych składowisk.

Migranci w pułapce wiz

Nie dziwi więc fakt, że, jak to powiedział jeden z badanych Senegalczyków, „Rybacy płyną za rybami: jeśli ryby płyną do Europy, to rybacy też.” Tyle że mieszkańcy Senegalu nie mogą sobie pozwolić na opłacenie horrendalnych wiz, a ich paszporty w globalnym rankingu znajdują się na 88 miejscu (dla porównania polski paszport jest na 9 miejscu), co oznacza, że mają bardzo zawężone pole migracji międzynarodowej. Senegalczycy więc do Unii Europejskiej dostają się w najbardziej niebezpieczny sposób – nielegalną drogą morską.

Europejczycy vs. uchodźcy

Raport Uniwersytetu Bolońskiego pokazuje nam, Europejczykom, że wykorzystujemy biedne kraje, prowadząc grabieżczą politykę bez oglądania się na ich mieszkańców, a dziś, kiedy spowodowane przez nasz intensywny rozwój zmiany klimatu zabierają chleb ludności tych krajów, zwyczajnie uszczelniamy nasze granice. I byłaby to tylko smutna konstatacja, gdyby nie fakt, że naukowczynie i naukowcy nie poprzestają na pokazaniu nam, co się dzieje np. w Gwatemali czy Kambodży. Raport podpowiada też, co możemy zrobić, by walczyć z niesprawiedliwością i realnie pomagać uchodźcom klimatycznym.

Jak działać?

Organizacje pozarządowe mogą stworzyć sieci solidarnościowe ze społecznościami najbardziej dotkniętymi zmianami klimatu, a także zebrać podpisy pod petycjami – choćby do UE o zrównoważony połów ryb, ale też zmianę polityki migracyjnej.
UE może zapewnić reparacje klimatyczne, dzielić się wiedzą i technologiami i uregulować ścieżki migracji (np. stworzyć program wiz tymczasowych). No i oczywiście zrewidować umowy, które prowadzą do wyniszczania bioróżnorodności.
Co my możemy zrobić, oprócz wywierania presji na rządy i UE? Choć raport nie mówi o jednostkach, my też możemy pomóc, ograniczając konsumpcję, szczególnie tekstyliów i plastiku. Zwróćmy też uwagę, skąd pochodzą produkty, które kupujemy, i czy są oznaczone jako fair trade. A przede wszystkim przeczytajmy raport i upowszechnijmy wiedzę, którą nam daje. Zyskamy oręż do walki z falą hejtu na uchodźców klimatycznych.

W związku z publikacją raportu powstał również społeczny eksperyment filmowy „Bezdomni z powodu klimatu”. W eksperymencie wzięło udział dwóch aktorów. Jeden wcielił się w bezdomnego, który stracił dom z powodu zmiany klimatu, a drugi w nieprzyjemnego przechodnia, który nie wierzy w zmiany klimatu i kpi z bezdomnych, prowokując reakcje ludzi. Kamery rejestrowały reakcje przechodniów podczas całego procesu.

Niniejszy artykuł powstał dzięki współpracy z Fundacją Kupuj Odpowiedzialnie. Raport „Powody do paniki?” znajdziesz pod poniższym przyciskiem.

Artykuł Raport Powody do paniki, czyli konsekwencje zmian klimatu w Senegalu, Gwatemali, Kambodży i Kenii pochodzi z serwisu Who will save the planet.

Kobieta a kryzys klimatyczny. Znajdź w sobie liderkę.

Dominika — Mon, 07 Mar 2022 21:41:38 +0000

Z kryzysem klimatycznym w różnym stopniu mierzymy się wszyscy, ale każdy z nas musi radzić sobie z nim nieco inaczej. Badania pokazują, że szczególnie narażeni są słabsi – dzieci czy osoby ubogie. Okazuje się, że kryzys klimatyczny w wyjątkowy sposób dotyka też kobiet, a nierówności płci istnieją również w sferze klimatu – skutki globalnego ocieplenia czy zanieczyszczenia planety znacznie bardziej odczuwają kobiety.

Nieodwracalne zmiany klimatyczne

Kryzys klimatyczny widzimy na własne oczy. Według Międzyrządowego Zespołu ds. Zmian Klimatu (IPCC, 2014) globalne ocieplenie doprowadziło do wzrostu ekstremalnych zjawisk pogodowych (chociażby takich jak ostatnie orkany w Polsce) czy pogłębienia kryzysu żywnościowego (Ali et al., 2020). Mimo że bogaty zachód w dużym stopniu odpowiada za emisje CO2, to mieszkańcy krajów rozwijających się szczególnie zmagają się ze skutkami zanieczyszczeń (Heimpel, 2021). Przykładowo, w regionie subsaharyjskim kryzys klimatyczny z roku na rok pogłębia problemy z dostępem do wody czy żywienia. Najdotkliwsze konsekwencje spotykają ludzi ubogich czy tych, w trudnej sytuacji życiowej.

Kobieta cierpi bardziej?

Wśród słabszych i szczególnie dotkniętych wszelkimi kryzysami, często wymienia się kobiety. Takie założenie może wzbudzać mieszane uczucia z feministycznego punktu widzenia, ale chodzi o czynniki fizyczne czy społeczne. Jednym z nich jest bieda – według raportu ONZ kobiety stanowią aż 70% z prawie 1.3 miliarda osób żyjących w skrajnym ubóstwie. Brak odpowiednich środków finansowych utrudnia zaadaptowanie się do ocieplających się warunków, np. przez niemożliwość zapewnienia odpowiedniej ilości wody czy przystosowania miejsca zamieszkania do warunków pogodowych. Heimpel (2021) w swoim tekście zwraca uwagę na problem związany z niewielką ilością ziem posiadanych przez kobiety. Zazwyczaj to mężczyźni są właścicielami działek rolnych, więc w przypadku katastrof pogodowych kobiety nie mogą samodzielnie ubiegać się o fundusze na odbudowę. Statystyki pokazują również, że kobiety i dzieci najczęściej cierpią podczas wszelkich kataklizmów. Z raportu ‘’Distater and gender statistics” przygotowanego przez IUCN dowiadujemy się, że kobiety i dzieci są 14 razy bardziej narażone na śmierć podczas wszelkich katastrof. Przykładowo, podczas cyklony w Bangladeszu w 1991 roku kobiety stanowiły aż 90% spośród 140 000 ofiar. Podobne dane dotyczą ofiar huraganu Katrina – najczęstszymi ofiarami była najbiedniejsza grupa demograficzna z okolic Nowego Orleanu, czyli czarnoskóre kobiety z dziećmi. Kolejną istotną kwestią jest brak równego dostępu do edukacji. Według szacunków UNICEF aż 130 milionów dziewczynek nie ma dostępu do edukacji. W regionach konfliktów zbrojnych lub kryzysu klimatycznego są one dwukrotnie bardziej narażone na nieuczęszczanie do szkoły (UNICEF, 2020). Edukacja zwiększa świadomość i pomaga w radzeniu sobie z kryzysami, dlatego tak ważne jest zrównanie szans w tym obszarze. Wspomniane problemy wymagają podjęcia konkretnych działań, które wymienia w swoim artykule Heimpel (2021). Poza równym dostępem do edukacji, należy zadbać o zwiększenie liczby kobiet-rolników czy zwiększenie świadomości w zakresie planowania rodziny. Dodatkowo, kobiety są wciąż są w mniejszości, jeśli chodzi o podejmowanie decyzji politycznych.

Kobiety liderki

Kobiety są szczególnie narażone na cierpienie podczas kryzysów klimatycznych i coraz częściej stają na czele walki o sprawiedliwość klimatyczną. United Nations wskazuje, że wzmocnienie pozycji kobiet to najważniejszy sposób na zapewnienie skutecznych działań na rzecz klimatu. Ich doświadczenia i sposoby radzenia sobie z globalnym ociepleniem są niezbędną wiedzą w walce o sprawiedliwość klimatyczną. Mafalda Duarte, prezeska zarządu Funduszu Inwestycji Klimatycznych twierdzi, że najistotniejszym działaniem, które powinna podjąć każda kobieta jest odnalezienie w sobie liderki.

„Jesteśmy córkami, żonami, matkami, pracodawczyniami, pracownicami, przedsiębiorczyniami, inwestorkami, naukowcami, liderkami myśli, artystkami… i wszystkie jesteśmy menedżerkami. Każdego dnia podejmujemy ważne decyzje i dajemy przykład kolejnym pokoleniom. Moim powołaniem jest bycie jak najlepszym przykładem dla moich córek i wszystkich osób w moim życiu oraz prowadzenie inicjatyw klimatycznych, które mogą utorować drogę do innego zrozumienia i szacunku dla naszych relacji ze sobą nawzajem i z przyrodą.”

Jeśli chodzi o liderki klimatyczne, w pierwszej kolejności na myśl przychodzi nam Greta Thunberg czy May Boeve. Szukając inspirujących kobiet działających na rzecz klimatu, warto sprawdzić listę przygotowaną przez GreenBiz. Wśród liderek wymieniają między innymi Jacindę Ardern, premierkę Nowej Zelandii, która walczy, aby jej kraj stał się neutralny pod względem emisji dwutlenku węgla do 2025 roku, czy Mellody Hobson, która jako CEO Ariel Investments rozwija inicjatywy na rzecz klimatu.

Jak wspierać przywództwo kobiet w obszarze walki o klimat

Wspieraj i wybieraj liderki-kobiety, które forsują politykę środowiskową.
Żądaj działań rządu na rzecz świata bezemisyjnego.
Słuchaj i wzmocnij głosy kobiet lub dziewcząt w ruchu klimatycznym.
Żądaj równej reprezentacji kobiet w zespołach zadaniowych, zespołach, komitetach itp. ds. działań na rzecz klimatu na szczeblu lokalnym i krajowym
Czytaj i udostępniaj historie kobiet, które stoją na czele działań na rzecz klimatu na całym świecie.
Promuj, powołuj lub rozwijaj organizacje i biznesy działające na rzecz klimatu – TerGo, dzięki któremu powstał ten artykuł został powołany do życia przez dwie kobiety Thuy Nguyen i Ewelinę Sasin. Wejdź na stronę projektu i zainspiruj się do podjęcia swoich działań na rzecz klimatu. Link znajdziesz klikając >> tutaj <<.

Kobiety a świadomość klimatyczna

Czy kobiety są bardziej świadome w kwestiach ekologicznych? Dane pokazują, że są one prekursorkami działań na rzecz planety. Kanyama et al. (2021) w swoim tekście porównuje statystyki dotyczące różnic między płciami. Badania wykazały, że samotni mężczyźni zużywają więcej energii związanej z konsumpcją niż kobiety. Częściej spożywają mięso czy korzystają z samochodów, w związku z czym odpowiadają na wyższą emisję gazów cieplarnianych. Tego typu dane uświadamiają skalę paradoksu – z jednej strony kobiety częściej padają ofiarami kryzysów wynikających z globalnego ocieplenia, z drugiej zaś są bardziej odpowiedzialne i dokonują świadomych wyborów konsumenckich. W tym szczególnym dniu warto więc pamiętać o niesprawiedliwościach i nierównościach, a z drugiej strony zawsze starać się podążać za radą Mafaldy Duarte i odnajdywać w sobie liderkę, która inspiruje innych.

Artykuł powstał we współpracy z TerGo, dostawcą rozwiązań wspierających zrównoważony rozwój marek.

Źródła:

Ali, E., Awade, N. E., & Abdoulaye, T. (2020). Gender and impact of climate change adaptation on Soybean Farmers’ revenue in rural Togo, West Africa. Cogent Food & Agriculture, 6(1), 1743625. https://doi.org/10.1080/23311932.2020.1743625

Carlsson Kanyama, A., Nässén, J., & Benders, R. (2021). Shifting expenditure on food, holidays, and furnishings could lower greenhouse gas emissions by almost 40%. Journal of Industrial Ecology, 25(6), 1602–1616. https://doi.org/10.1111/jiec.13176

Disaster and gender statistics. (n.d.). Retrieved March 6, 2022, from https://www.unisdr.org/files/48152_disasterandgenderstatistics.pdf

The disproportionate impact of climate change on women and girls. Ecologi. (2021). Retrieved March 6, 2022, from https://ecologi.com/articles/blog/the-disproportionate-impact-of-climate-change-on-women-and-girls

Girls’ education. UNICEF. (2020, January 19). Retrieved March 6, 2022, from https://www.unicef.org/education/girls-education

Osman-Elasha, B. (n.d.). Women…In The Shadow Of Climate Change. United Nations. Retrieved March 6, 2022, from https://www.un.org/en/chronicle/article/womenin-shadow-climate-change

United Nations. (n.d.). Women climate leaders celebrate international women’s day. United Nations. Retrieved March 6, 2022, from https://www.un.org/en/climate-action/international-womens-day-2021

United Nations. (n.d.). WomenWatch: Women, gender equality and climate change. United Nations. Retrieved March 6, 2022, from https://www.un.org/womenwatch/feature/climate_change/

Artykuł Kobieta a kryzys klimatyczny. Znajdź w sobie liderkę. pochodzi z serwisu Who will save the planet.

Bitcoin. Szansa czy realne zagrożenie dla środowiska?

Joanna — Thu, 20 Jan 2022 21:50:31 +0000

Jeszcze niedawno temat kryptowalut wydawał się niszową ciekawostką czy futurystyczną wizją. Aktualnie o krypto słyszymy ze wszystkich stron, a niektóre firmy już akceptują płatności bitcoinem.

Kryptowaluty to cyfrowe monety, które swoją popularność zawdzięczają decentralizacji, możliwości dokonywania bezpośrednich transakcji czy anonimowości użytkowników. Są ponadnarodowe i niekontrolowane przez żaden bank lub instytucję. Niektórzy inwestują w nie z racji szybko rosnących cen, a inni krytykują przez mocne wahania. Najpopularniejszą krypto jest bitcoin, stworzony w 2009 przez tajemniczego Satoshi Nakamoto. Mimo że to wirtualna waluta, ma realny wpływ na środowisko naturalne, co coraz częściej staje się powodem jej krytyki. Czy słusznie? Warto poznać fakty, zanim ktoś przekona was do takiej inwestycji.

Gorączka kopania

Zacznijmy od podstaw – skąd biorą się bitcoiny? Do tego procesu potrzebna jest tzw. “koparka” obsługiwana przez “górnika”. Skojarzenia z gorączką złota nasuwają się same. “Koparka” to wydajny komputer, który generuje kryptowaluty, rozwiązując skomplikowane obliczenia matematyczne. Obecnie, jest to na tyle obciążające dla zwykłych komputerów, że w tym celu stworzono specjalne maszyny ASIC wyglądające jak niewielkie pudełka z wentylatorem.

Wraz z rosnącą popularnością bitcoina i chęcią szybszego zysku, powstały liczne “farmy bitcoinowe”, gdzie w klimatyzowanej hali gromadzi się setki czy tysiące takich urządzeń. Pochłaniają one ogromne ilości prądu. Część z nich znajduje się w krajach skandynawskich, aby zaoszczędzić na klimatyzacji. W celu zrozumienia, jak wielkim szkodnikiem są tego typu miejsca, wyobraźcie sobie, że w 2019 roku do kopania tej waluty zużyto mniej więcej tyle energii, co przez cały rok w Belgii.

Zużycie energii

Statystyki szkód wyrządzanych przez samego bitcoina naszej planecie są przerażające. Najgorzej wypadają te dotyczące zużycia energii. Roczne wykorzystanie prądu do kopania bitcoinów można porównać do 33% konsumpcji prądu przez Australię, 24% przez Wielką Brytanię czy 14% Kanady. Ogromna ilość energii jest również potrzebna do każdej transakcji. Chociaż przy tego typu wyliczeniach powinno brać się pod uwagę różne czynniki, można oszacować, że zużycie prądu jednej transakcji bitcoinem porównywalne jest do 1.5 miliona transakcji VISĄ. Energia wykorzystywana na taką operację mogłaby zasilić średnie amerykańskie gospodarstwo domowe przez 77 dni. Przez rok cały system bitcoina zużywa mniej więcej tyle prądu, co Tajlandia i nieco więcej od Polski. Takie dane powinny powinny robić wrażenie.

Ślad węglowy i elektroodpady

Istotnym problemem tej kryptowaluty jest również ślad węglowy. W zeszłym roku prawie 60% wspomnianych farm bitcoinowych działało w Chinach, dla których węgiel to główne źródło energii. Teraz właściciele farm są zmuszeni szukać nowych miejsc na swój biznes, bo chińskie władze zdelegalizowały kryptowaluty. Mimo to, szacuje się, że 20% wszystkich farm wciąż działa tam w ukryciu. Można więc powiedzieć, że bitcoin w dużym stopniu jest napędzany przez “czarne złoto”. Jedna transakcja zostawia po sobie ślad węglowy porównywalny do 179,863 godzin oglądania YouTube’a.

Dodatkowo, przemysł kryptowalut zmaga się z elektroodpadami. Na każdej takiej “farmie” pracują tysiące maszyn, które średnio działają zaledwie dwa lata. Z powodu zbyt dużego obciążenia przy kopaniu bitcoinów, po prostu przestają być użyteczne. Szacuje się, że rocznie ten sektor produkuje ilość elektroodpadów porównywalną do Holandii. Niektóre części można poddać recyklingowi, ale reszta trafia po prostu do kosza.

Co dalej?

To wszystko brzmi bardzo przytłaczająco, zwłaszcza w świetle rosnącej popularności bitcoina. W niedalekiej przyszłości kolejne przedsiębiorstwa mają w planach wprowadzenie płatności kryptowalutami. Czy jest więc jakaś szansa, że BTC stanie się bardziej ekologiczny? A może prostszym rozwiązaniem jest zignorowanie tego trendu? Trudno jednak udawać, że ten tematu nie istnieje. Non stop słyszymy w mediach o celebrytach inwestujących w kryptowaluty. Ostatnio nawet Magda Gessler ogłosiła głośną współpracę ze światem krypto. Co prawda chodziło o NFT (dzieło sztuki w wersji online), które kupuje się za odpowiednika bitcoina, ale to kolejny dowód, że cyfrowe waluty stają się mainstreamem. Wcześniej czy później siostra, znajomy czy wujek będzie was przekonywać, że to pieniądz przyszłości. A co z ekologią?

Naukowcy, aktywiści i dziennikarze coraz głośniej i coraz częściej mówią o realnym zagrożeniu, jakie niesie ze sobą rozwój bitcoina. Presja i protesty powoli przynoszą efekty. Niektóre państwa zakazują obrotu i wykopywania wirtualnych walut, a inne wprowadzają regulacje prawne. Środowisko krypto zaczyna szukać nowych, bardziej zielonych rozwiązań. Konkurencja bitcoina nie śpi. Na rynek wchodzą niskoemisyjne waluty takie jak cardano czy solarcoin opierający się na energii słonecznej. Główny “rywal” bitcoina, ethereum, zapowiada, że w przyszłym roku radykalnie zmniejszy zużycie energii za sprawą nowego systemu weryfikacji transakcji. Co prawda większość ekspertów sceptycznie podchodzi do tych działań i powątpiewa w tak daleko idące zmiany, ale kreuje to pewien trend. Bitcoin boryka się z wizerunkowymi problemami i w końcu musi dostosować się do nowych standardów. W Stanach Zjednoczonych zaczynają powstawać farmy napędzane przez wiatr czy Słońce. Na razie stanowią one zaledwie kroplę w morzu problemów, ale może ona zwiastować zmiany. Bitcoin, mimo wszystkich swoich wad, powstał przecież w dobrej wierze. Był odpowiedzią na kryzys ekonomiczny, miał być uniwersalnym pieniądzem przyszłości, który będzie ponadnarodowy i odporny na wpływy instytucji. Zanim jednak tak się stanie, musimy uporać się ze szkodliwym bałaganem, który bitcoin zostawia po sobie każdego dnia. Zwolennicy zauważają, że nie wypada tak źle na tle emisyjności wydobywania złota czy całego systemu bankowego. Pytanie tylko, czy jest to wystarczający argument. Tę decyzję każdy podejmuje sam.

Źródła:

Badea, L., & Mungiu-Pupazan, M. C. (2021). The economic and environmental impact of bitcoin. IEEE Access, 9, 48091–48104. https://doi.org/10.1109/access.2021.3068636

Bitcoin Electronic Waste Monitor. Digiconomist. (2021, December 30). Retrieved January 16, 2022, from https://digiconomist.net/bitcoin-electronic-waste-monitor/

Bitcoin Energy Consumption Index. Digiconomist. (2021, December 30). Retrieved January 16, 2022, from https://digiconomist.net/bitcoin-energy-consumption

Countries that consume more or less electricity than bitcoin. Power Compare. (n.d.). Retrieved January 16, 2022, from https://powercompare.co.uk/bitcoin-mining-electricity-map/

Franjkovic, T. (2021, December). Which Countries Are Best For Crypto Mining? Yahoo! Finance. Retrieved January 18, 2022, from https://finance.yahoo.com/news/countries-best-crypto-mining-123830220.html?guccounter=1&guce_referrer=aHR0cHM6Ly93d3cuZ29vZ2xlLmNvbS8&guce_referrer_sig=AQAAADztqL6PfsUBNBkZ8gk4IrTINwPQ0iOTRtQCH06HOsB93VXryp8Ak4DhpsXCxPAkp48JmbQnCYzdy9HA5C4dEmKbZQ-m-ElQ3IPY8kwSKH6pYhdTFTy6RZ1WpDoPrK8nXIUFUAWjnbFHSyympYzq3nj_YmCQndhTAfPT4KqeJJM2

Helman, C. (2021, August 10). ’Green Bitcoin Mining’: The Big Profits in Clean Crypto. Forbes. Retrieved January 16, 2022, from https://www.forbes.com/sites/christopherhelman/2021/08/02/green-bitcoin-mining-the-big-profits-in-clean-crypto/?sh=1333c44934ce

Leigh , M. (2022, January 10). The 28 Most Sustainable Cryptocurrencies For 2022. LeafScore. Retrieved January 19, 2022, from https://www.leafscore.com/blog/the-9-most-sustainable-cryptocurrencies-for-2021/

McCook, H. (2021, May 4). A Comparison of Bitcoin’s Environmental Impact With That of Gold and Banking. Nasdaq. Retrieved January 19, 2022, from https://www.nasdaq.com/articles/a-comparison-of-bitcoins-environmental-impact-with-that-of-gold-and-banking-2021-05-04

Artykuł Bitcoin. Szansa czy realne zagrożenie dla środowiska? pochodzi z serwisu Who will save the planet.

Twój ślad wodny i super efektywne sposoby na jego zmniejszenie

Dominika — Mon, 22 Mar 2021 17:58:37 +0000

W większości przypadków, gdy myślimy o oszczędzaniu wody do głowy przychodzi nam zakręcanie kranu podczas mycia zębów lub zamiana codziennych kąpieli na szybkie prysznice. To super sposoby, ale nasz ślad wodny to znacznie szerszy temat.

Ślad wodny

Ślad wodny to suma pośredniego i bezpośredniego zużycia przez Ciebie wody. Dotyczy on wody, którą skonsumujesz wprost, czyli np wypijesz, zużyjesz do sprzątania, mycia się. Ale dotyczy też tej, którą zużyjesz pośrednio. Wyobraź sobie, że do produkcji każdej rzeczy, której używasz potrzebna była woda. Do ubrań, produktów elektronicznych, jedzenia, pościeli, do wszystkiego na jakimś etapie potrzebowaliśmy wody.

Ślad wodny popularnych produktów

Jeśli jesteś ciekawa_y swojego ślady wodnego, w internecie dostępnych jest wiele kalkulatorów, na przykład ten ukryty pod tym linkiem. Z kolei ten film poniżej, na przykładzie T-shirtu, pokazuje, jak długi i mający ogromny wpływ na środowisko i ludzi jest proces produkcji podstawowych dóbr.

Ślad wodny opakowań

Swój ślad wodny mają produkty, ale też ich opakowania. Zobaczcie sami jaki. Autorem grafiki jest Fundacja Aeris Futuro.

Jak zatem zmniejszyć swój ślad wodny

Szanuj rzeczy, które już masz
Naprawiaj je i przedłużaj ich przydatność
Nie wyrzucaj jedzenia
Jeśli to możliwe, kupuj bez opakowań
Kupuj rozsądnie
Jedz zgodnie z Dieta dla Planety (ogranicz spożycie mięsa)
I zapewne wiele innych – właśnie, co dodasz do tej listy?

Artykuł Twój ślad wodny i super efektywne sposoby na jego zmniejszenie pochodzi z serwisu Who will save the planet.

Co wspólnego mają kobiety ze zmianami klimatu i dlaczego piszę o tym w Dzień Kobiet

Dominika — Sun, 07 Mar 2021 17:01:17 +0000

UN Women ogłosiło, że w tegoroczny Międzynarodowy Dzień Kobiet celebrujemy przywództwo kobiet we wszystkich jej formach. UN Women wzywa jednocześnie kobiety i feministki z całego świata, abyśmy obejmowały przywódcze role i miały swój udział w podejmowaniu decyzji. Rozumiem, że nie każda z nas ma możliwości czy gotowość do walki na barykadach, ale każda z nad może wesprzeć inne aktywne kobiety.

Na swojej stronie ONZ opublikowała tekst, w którym wskazuje, jak możemy wspierać kobiety w różnych obszarach przywództwa. Oryginał znajdziecie o TU.

Poniżej opisałam i wybrałam ważny dla mnie obszar – przywództwo kobiet i zmiany klimatu. Czytajcie, oglądajcie i wspierajcie.

Zmiany klimatu zagrażają bardziej kobietom

Kobiety na całym świecie są nieproporcjonalnie dotknięte zmianami klimatycznymi. Katastrofy humanitarne wywołane klimatem często pogłębiają istniejące nierówności płci, pozostawiając kobiety i dziewczęta podatne na wyższe wskaźniki przemocy, niedożywienia i nie tylko.

Masz wątpliwości? Zobacz te dwa krótkie materiały.

Pierwszy film, to zaledwie 30 sekund, który pokazuje, że climate justice = women’s justice.

W drugim filmie znajdziesz więcej informacji o tym, dlaczego zmiany klimatu są groźniejsze dla nas, kobiet. To wystąpienie TEDx rozkręca się dosyć długo, więc jeśli chcesz poczuć ciarki na plecach już w pierwszej minucie oglądania, zacznij seans od 10 minuty filmu.

Liderki ruchu klimatycznego

Bez liderek ruchu klimatycznego rozwiązania i reakcja na kryzys klimatyczny będą nadal wykluczać potrzeby kobiet i podważać ich prawa.

Kobiety przewodzą działaniom na rzecz klimatu i ruchom ekologicznym, ale mężczyźni zajmują 67% ról decyzyjnych związanych z klimatem. Sprawiedliwość klimatyczna i równowaga środowiskowa zależą od przywództwa kobiet i młodych ludzi.

5 sposobów na wsparcie przywództwa kobiet w obszarze walki o klimat

Wspieraj i wybieraj przywódczynie kobiet, które forsują politykę środowiskową.
Żądaj działań rządu na rzecz świata bezemisyjnego.
Słuchaj i wzmocnij głosy kobiet lub dziewcząt w ruchu klimatycznym.
Żądaj równej reprezentacji kobiet w zespołach zadaniowych, zespołach, komitetach itp. Ds. Działań na rzecz klimatu na szczeblu lokalnym i krajowym
Czytaj i udostępniaj historie kobiet, które stoją na czele działań na rzecz klimatu na całym świecie.

Zapisz się do listy mailingowej i odbierz niespodziankę.

Artykuł Co wspólnego mają kobiety ze zmianami klimatu i dlaczego piszę o tym w Dzień Kobiet pochodzi z serwisu Who will save the planet.

Dlaczego pies jest jak pogoda, a człowiek jak klimat?

Dominika — Sun, 28 Feb 2021 18:05:12 +0000

Ostatnie mrozy, które nam zaoferowały piękną zimę, a mieszkańcom Teksasu małą tragedię, dały pole do popisu klimatycznym denialistom. No bo jakie ocieplenie klimatu, kiedy marzną nam pupy, jak dawno nie marzły?

Jak odróżnić klimat od pogody

I tu przydałaby się jakiś intuicyjny przykład ilustrujący różnicę między pogodą, a klimatem. Taki łatwy do zapamiętania, nawet przez dziecko. I ja właśnie taki wczoraj usłyszałam z ust dr Rożka w audycji Raport o stanie Świata. Wykorzystujcie.

Pogoda jest jak pies, a klimat jak człowiek

Klimat i pogoda mają się tak do siebie, jak pan do psa, z którym idzie do parku. Człowiek ma jakąś obraną ścieżką i jej się trzyma, pies w zależności od zachcianki pobiegnie raz w prawo, raz w lewo. Ale uśredniając, pies również idzie tą ścieżką, tylko zalicza małe odstępstwa od niej. Pies jest jak pogoda, a człowiek, jak klimat. Jeśli mówimy o klimacie, patrzmy na długie trendy, przynajmniej 30 letnie, jeśli o pogodzie, o tych chwilowych, które obserwujemy tu i teraz.

Sprawdź, jak zmieniały się temperatury na przestrzeni lat

Źródło: https://climate.nasa.gov/interactives/climate-time-machine

Artykuł Dlaczego pies jest jak pogoda, a człowiek jak klimat? pochodzi z serwisu Who will save the planet.

5 zasad skutecznego ekoaktywizmu bez robienia sobie wrogów i przypału

Dominika — Thu, 15 Oct 2020 19:37:33 +0000

Jeśli czasem chcesz nakrzyczeć na panią w kolejce przed Tobą, bo zapakowała każdy, pojedynczy owoc w oddzielną, plastikową zrywkę… lub zdarzyło Ci się skrytykować dosadnie sąsiada, bo ciągle myli kontenery… lub mlasnąć i wywrócić oczami na widok zapakowanego w jednorazowy plastik lunchu kolegi… lub czujesz się bezradnie, bo mimo tylu dobrych rad i chęci, których udzielasz innym, ludzie omijają Cię coraz większym łukiem ten post jest dla Ciebie.

Ludzie lubią nienachalne inspiracje

Jeśli gadasz o eko, zagrożeniu klimatycznym i umierających oceanach 24 h/dobę, to nic dziwnego, że możesz (w niektórych kręgach) uchodzić za ekoświruskę ;). Zamiast inspirować pozytywnie do zmiany, straszysz towarzystwo, które na głowie ma bardziej przyziemne problemy, typu kredyt we frankach i naprawdę nie potrzebuje kolejnego stresora. Większy efekt osiągniesz inspirując bezgłośnie swoim przykładem.

Ludzie nie chcą Twoich rad!

Naprawdę! Nawet te moje tu trochę Cię irytują ;). I nawet, gdy inni Cię pytają o zdanie z reguły chcą, żebyś ich tylko wysłuchała z zaangażowaniem. Reagowała na ich słowa w stylu “Aaaa”, “Ojej”, “Rozumiem”, “No musi Ci być trudno”. To też dotyczy eko. Więc następnym razem, pytana o poradę odpowiedz w stylu: “Wiesz, każdy musi znaleźć swój sposób, ja na przykład planuję posiłki na cały tydzień i pod nie robię listę zakupową. Dzięki temu rzadko marnuję jedzenie. Myślisz, że w Twoim wypadku to też możliwe?”

Ludzie lubią ciekawostki

Nie chodzi o to, żebyś zaskakiwała przy każdej okazji znajomych danymi o umierającej Planecie. Jeśli jednak od czasu do czasu znajdziesz link z głównym tematem rozmowy (np fajne filmy na Netflix) i zarekomendujesz wartościowy film o zmianach klimatu dodając super ciekawostkę, której się z niego dowiedziałaś, będziesz milszym gościem w towarzystwie.

Ludzie lubią być chwaleni

Każde, najmniejsze ekozachowanie warto docenić i zauważyć. To motywuje do kolejnych zmian. Więc następnym razem, gdy zauważysz, że teściowa zamiast foliówki, wzięła papierową torbę, daruj sobie tyradę na temat wycinki lasów w Amazonii i wyższości wielorazówek nad papierowymi torbami. Z uśmiechem pełnym zachwytu powiedz: “Super, Halina! Tak trzymaj.”

Agresja budzi agresję

Wiem, że masz dobre intencje i zalewa Cię krew, gdy widzisz, jak ktoś wyrzuca śmieć w lesie. Zastanów się jednak po jaką broń sięgasz i jaka jest szansa, że ktoś odstrzeli do Ciebie z większej. Uśmiech budzi uśmiech, agresja agresję. I zawsze dbaj o swoje bezpieczeństwo. Nie każda sytuacja jest warta Twojej reakcji.

Artykuł 5 zasad skutecznego ekoaktywizmu bez robienia sobie wrogów i przypału pochodzi z serwisu Who will save the planet.

7 polskich superfoods dla wegetarian

Dominika — Fri, 25 Sep 2020 16:51:34 +0000

Superfoods to naturalne produkty, zawierające składniki, które działają wyjątkowo korzystnie na organizm. Przykładem są egzotyczne chia lub jagody goji. Ale mamy również genialne, lokalnie produkowane superfoods. Oto lista moich 7 ulubionych.

Kiszonki – na anemię

Probiotyki zawarte w sfermentowanym jedzeniu zwalczają stany zapalne, a nawet pomagają przy depresji. Ukiszona żywność jest ważna dla wegetarian i wegan, bo pozwala na lepsze przyswajanie żelaza, o którego obecność w diecie musimy zadbać.

Jarmuż – świeża zielenina zimą

O ile mi wiadomo (poprawcie mnie), to jedyna roślina zielona, którą zbieramy zimą w naszym kraju. Jak pozostałe ciemnolistne (np. szpinak) jarmuż zawiera żelazo, ale także wapń, którego mięsożernym dostarczają produkty mleczne. Ponadto może pochwalić się sporą zawartością witaminy K, A i nieco C, a także magnezu.

Grzyby – jesienne dobro

Doskonałe pozamięsne naturalne źródło witaminy B12 kryje się właśnie w ich skórce. Ponadto dostarczą cynku, witaminy D i ryboflawiny (witaminy B2), która pomaga przy migrenach (szczególnie narażeni na jej braki są wegetarianie-sportowcy). Nawiasem mówiąc, jeśli kiedykolwiek pękły Ci kąciki ust, w Twojej diecie zabrakło właśnie ryboflawiny, którą możesz jeszcze szybciej uzupełnić płatkami drożdżowymi (boskie umami!).

Pestki – dobre na wszystko

Mają więcej białka i żelaza niż soja, a trochę mniej – wapnia. Zawierają dużo więcej witamin (są szczególnie bogate w niacynę, tiaminę, witaminę B6 i witaminę E), a także minerałów (m.in. cynk, magnez, mangan). Znajdziesz w nich nawet fitosterole, które obniżają cholesterol. Podobnie jak z orzechami – nie wolno z nimi przesadzać, bo obfitują w minerały, których nie możemy spożywać w nadmiernych ilościach. No i mają dużo więcej kalorii.

Mak – zamiast mleka

Ma więcej wapnia nawet od sezamu i całkiem sporo żelaza. To z pewnością najbardziej lekceważony składnik diety – popularność ma widocznie jeszcze przed sobą. Jego wady i zalety są podobne do pestek, ale chyba brakuje nam trochę wyobraźni, jak ów mak używać. Ja uwielbiam mak na słodko, np. jako kluczowy składnik kutii, z bakaliami, a także jako dosypka do wszystkiego (kotletów, placków, sałatek). Minus? Włazi w zęby

Siemię lniane – w miejsce ryby

Zawiera tak dużo błonnika, że nie należy spożywać go w większych ilościach, ale to naprawdę napakowane zdrowo ziarenko, które wyróżnia zawartość omega 3. Możesz użyć jako zamiennika jajka w wypiekach (namocz na noc w ciepłej wodzie, aż pojawi się kisiel – nasze babcie używały go nawet na problemy z żołądkiem). Najlepiej jednak spożywaj siemię w wersji zmielonej, bo inaczej jego cudowności są trudne do przyswojenia.

Zioła – nie tylko dla smaku

Suszona bazylia i natka pietruszki, majeranek, tymianek, mięta pieprzowa czy koper to tylko niektóre z przebogatych źródeł wapnia i żelaza. Zaskakujące, prawda? Dodawajmy więc je i dla smaku, i na zdrowie.

Źródło: www.nutritionvalue.org, www.webmd.com, www.ods.od.nih.gov/factsheets/Riboflavin-HealthProfessional/#h10

Zapisz się do listy mailingowej i bądź na bieżąco

Artykuł 7 polskich superfoods dla wegetarian pochodzi z serwisu Who will save the planet.

Chipsy z obierek ziemniaków

Dominika — Mon, 08 Jun 2020 20:08:24 +0000

No dobra. Takie chipsy z obierek ziemniaków są hitem i królują w sieci od jakiegoś czasu, ale ja, moim nieskromnym zdaniem, rozbiłam bank tym konkretnym przepisem. Próbowałam odtworzyć smak ulubionych, mocno cytrynowych i nieco słodkawych jednocześnie, pieczonych ziemniaków. Oto on, królewski przepis. Uwielbiany przez wszystkie dzieci i dorosłych. Przynajmniej tych zamieszkujących pod naszym adresem.

Przepis na chipsy z obierek ziemniaków

Przede wszystkim potrzebujecie obierek ziemniaków ;). Możecie ich mieć za mało po jednym obiedzie, więc uzbierajcie ich więcej. Obierki możecie przetrzymywać spokojnie parę dni w miseczce z wodą w lodówce, aż zbierzecie wystarczającą ilość. Ze względu na oszczędności energii, mając już rozgrzany piekarnik, staram się zrobić od razu więcej niż jedną blachę tych obłędnych chipsów. Dobrze do obierania stosować to samo narzędzie, aby obierki miały mniej więcej tę samą grubość.

Składniki:

obierki (ile macie, ale rozłożone na piekarnikowej blasze nie powinny się dotykać)
dużo soku z cytryny, tak z 2 sztuk na blachę minimum!
sok jabłkowy (ja miałam taki świeżo wyciskany, te zawiesiste, mętne, będą najlepsze, bo najsłodsze) – jeśli nie macie soku jabłkowego, poszukajcie innego „słodzika”, może macie syrop klonowy, może dorzućcie łyżkę miodu, eksperymentujcie w kuchni! To extra zabawa!
oliwa z oliwek (lub olej rzepakowy, ja właściwie nawet chyba wole rzepakowy)
sól

W misce wymieszajcie obierki z oliwą, sokiem jabłkowym, sokiem z cytryny, solą. Pewnie chcielibyście proporcje? Kiedy ja zawsze stosuję „na oko”… Obierki muszą być solidnie oblepione sosem powstałym ze zmieszania oliwy z sokiem, ale po rozłożeniu ich na blasze nie powinny pływać. No jak tu Wam wytłumaczyć. Tego sosu musi być po prostu w sam raz ;).

Jak już rozłożymy na blasze, wrzucamy wszystko do rozgrzanego piekarnika na 180 stopni i czekamy ok. 10 minut. UWAGA! Podglądamy te chipsy czy się nie przypalają. Możemy czekać na nie już z butelką schłodzonego piwa, bo z nim smakują nieprzyzwoicie dobrze. Gotowe powinny chrupać. Po wyjęciu z piekarnika policzcie do 10, niech trochę przestygną zanim się na nie rzucicie ;).

Pysznego!

Chipsy z obierek ziemniaków

Ile żywności marnujemy

Było pysznie i miło, a teraz trochę goryczy. Wybaczcie.

Na całym świcie marnuje się około 30% żywności w całym łańcuchu dostaw. To stanowi 8%całkowitej światowej emisji gazów cieplarnianych. Gdyby marnowanie żywności było krajem, zajęłoby 3. miejsce po USA i Chinach pod względem wpływu na globalne ocieplenie. Nie znam danych z Polski, ale wiecie, że w Wielkiej Brytanii najczęściej marnowanym produktem spożywczym są właśnie ziemniaki? Dlaczego? Może dlatego, że są tanie, powszechnie dostępne… Kto by o nie dbał. W Wielkiej Brytanii każdego dnia marnowanych jest 4,4 mln ziemniaków.

Najprostszym sposobem na ograniczenie swojego negatywnego wpływu na zmiany klimatu jest przyjrzenie się swojej diecie i ograniczenie marnowania jedzenia. O tym co jeść, aby Dieta była „dla Planety” czytaj w tym artykule.

Wkrótce ruszam z Newsletterem!

Zapisz się do listy mailingowej już teraz :).

Artykuł Chipsy z obierek ziemniaków pochodzi z serwisu Who will save the planet.

Fakty - Who will save the planet

10 sposobów na bycie eko-friendly online

Miliardy maili to miliony CO2

Chmura dwutlenku węgla w Chmurze

Jak zatem pracować w Internecie w sposób eko?

Szukasz wsparcia?

Raport Powody do paniki, czyli konsekwencje zmian klimatu w Senegalu, Gwatemali, Kambodży i Kenii

My i oni, czyli zakres geograficzny raportu

Jak niszczymy Senegal

Migranci w pułapce wiz

Europejczycy vs. uchodźcy

Jak działać?

Kobieta a kryzys klimatyczny. Znajdź w sobie liderkę.

Nieodwracalne zmiany klimatyczne

Kobieta cierpi bardziej?

Kobiety liderki

Jak wspierać przywództwo kobiet w obszarze walki o klimat

Kobiety a świadomość klimatyczna

Artykuł powstał we współpracy z TerGo, dostawcą rozwiązań wspierających zrównoważony rozwój marek.

Bitcoin. Szansa czy realne zagrożenie dla środowiska?

Jeszcze niedawno temat kryptowalut wydawał się niszową ciekawostką czy futurystyczną wizją. Aktualnie o krypto słyszymy ze wszystkich stron, a niektóre firmy już akceptują płatności bitcoinem.

Gorączka kopania

Zużycie energii

Ślad węglowy i elektroodpady

Co dalej?

Twój ślad wodny i super efektywne sposoby na jego zmniejszenie

Ślad wodny

Ślad wodny popularnych produktów

Ślad wodny opakowań

Jak zatem zmniejszyć swój ślad wodny

Co wspólnego mają kobiety ze zmianami klimatu i dlaczego piszę o tym w Dzień Kobiet

Zmiany klimatu zagrażają bardziej kobietom

Liderki ruchu klimatycznego

5 sposobów na wsparcie przywództwa kobiet w obszarze walki o klimat

Zapisz się do listy mailingowej i odbierz niespodziankę.

Dlaczego pies jest jak pogoda, a człowiek jak klimat?

Jak odróżnić klimat od pogody

Pogoda jest jak pies, a klimat jak człowiek

Sprawdź, jak zmieniały się temperatury na przestrzeni lat

Zapisz się na Newsletter i odbierz bon o wartości 10 zł na zakupy w moim sklepie powyżej 100 zł.

5 zasad skutecznego ekoaktywizmu bez robienia sobie wrogów i przypału

Ludzie lubią nienachalne inspiracje

Ludzie nie chcą Twoich rad!

Ludzie lubią ciekawostki

Ludzie lubią być chwaleni

Agresja budzi agresję

7 polskich superfoods dla wegetarian

Kiszonki – na anemię

Jarmuż – świeża zielenina zimą

Grzyby – jesienne dobro

Pestki – dobre na wszystko

Mak – zamiast mleka

Siemię lniane – w miejsce ryby

Zioła – nie tylko dla smaku

Zapisz się do listy mailingowej i bądź na bieżąco

Chipsy z obierek ziemniaków

Przepis na chipsy z obierek ziemniaków

Składniki:

Ile żywności marnujemy

Wkrótce ruszam z Newsletterem!Zapisz się do listy mailingowej już teraz :).

Wkrótce ruszam z Newsletterem!

Zapisz się do listy mailingowej już teraz :).