Miasto - Who will save the planet

Co nam dają drzewa w mieście?

Joanna — Thu, 03 Aug 2023 09:54:05 +0000

Śmiecą, rozsiewając nasiona jak topola czy zrzucając liście i szyszki, są zmorą alergików, a do tego łamią się w trakcie wichur, stanowiąc niebezpieczeństwo dla przechodniów i aut. Po co nam w ogóle są w mieście drzewa? Czy nie wystarczą trawniki i klomby?

Okazuje się, że drzewa są kluczowe dla zdrowia i dobrej jakości życia mieszkańców miast. Zapewniają nie tylko cień i wrażenia estetyczne, ale także np. oczyszczają powietrze, pomagają zatrzymać wodę oraz zapobiegają erozji gleby. W tym artykule przedstawimy wiele korzyści wynikających z obecności drzew w mieście, które stanowią przeciwwagę dla wymienionych na wstępie problemów. Jeśli więc Twój sąsiad głosuje za wycięciem drzew na Twojej ulicy, pokaż mu ten tekst lub użyj zamieszczonych tu argumentów, żeby przekonać go do zmiany stanowiska.

Oczyszczanie powietrza

Drzewa są naturalnymi filtrami powietrza. Absorbują dwutlenek węgla i wydzielają tlen. Ponadto, liście drzew wchłaniają szkodliwe substancje chemiczne, takie jak tlenki azotu i siarki, które są emitowane przez samochody i przemysł. Drzewa również redukują pyły bo osiada na nich wszystko, co niesie rozpędzone powietrze. Zważywszy, że 36 z 50 najbardziej zanieczyszczonych miast w Unii Europejskiej znajduje się w Polsce, na pewno nie powinniśmy ścinać drzew, a raczej je dosadzać.

Ochrona wody

Drzewa odgrywają istotną rolę w zatrzymywaniu wody. Ich korzenie pomagają ją wchłaniać i zapobiegać erozji gleby. W miastach, gdzie jest dużo utwardzonych powierzchni, takich jak chodniki i drogi, drzewa pomagają wchłaniać wodę opadową i pozwalają jej powoli przenikać do ziemi, zamiast spływać do kanalizacji miejskiej.

Redukcja efektu miejskiej wyspy ciepła

Słyszeliście o efekcie miejskiej wyspy ciepła? Polega on na tym, że miasta są zazwyczaj o kilka stopni cieplejsze niż okoliczne wsie i tereny zielone, choćby dlatego, że beton absorbuje ciepło i wydziela je z powrotem. Drzewa pomagają w redukcji efektu miejskiej wyspy ciepła, bo zapewniają cień i ochładzają powietrze w procesie transpiracji, czyli parowania wody.

Ma to dla nas niebagatelne znaczenie, bo w wyniku ocieplenia się klimatu coraz częściej doświadczamy fal upałów, które prowadzą do przedwczesnej śmierci mieszkańców miast. Jak podaje Barcelona Institute for Global Health, zwiększając ilość zadrzewionych przestrzeni w europejskich miastach ze średniej ok. 15% do 30%, możemy zmniejszyć liczbę zgonów spowodowanych wysokimi temperaturami o niemal 40%.

Redukcja hałasu

Drzewa mają również pozytywny wpływ na redukcję hałasu w mieście. Ich liście i gałęzie absorbują dźwięki, takie jak hałas uliczny. Jak pokazują badania, zieleń miejska może zwiększać efektywność barier akustycznych nawet o 70%. Co więcej, szelest liści czy śpiew ptaków wijących sobie gniazda w koronach drzew maskują nieprzyjemne dla naszego ucha dźwięki.

Zmiana temperatury w budynkach

Drzewa nie tylko dodają uroku okolicy, w której mieszkamy, pomagają także w obniżeniu naszych rachunków za klimatyzację i ogrzewanie. Już wiemy, jak redukują temperaturę w mieście, ale jak to możliwe, że mówimy nagle o ich wpływie na zwiększenia ciepła w budynku? Otóż drzewa stanowią barierę dla wiatru. Mogą zmniejszyć jego siłę nawet o 50%, co jesienią i zimą pozwala chronić wnętrza mieszkań, do których nie przenika tyle zimnego powietrza.

Poprawa jakości życia ludzi

Nie zapominajmy o tym, że drzewa zwiększają atrakcyjność przestrzeni publicznych, zachęcają do aktywności fizycznej i rekreacji. Mają również pozytywny wpływ na zdrowie psychiczne mieszkańców miasta. Obcowanie z naturą ma udowodnione korzyści, takie jak redukcja stresu i poprawa nastroju. Drzewa zapewniają naturalne środowisko, które pomaga nam się wyciszyć i zrelaksować. W jednym z badań przeprowadzonym w Londynie w 2015 r. odkryto nawet, że ludzie mieszkający w bardziej zadrzewionej okolicy potrzebowali mniej antydepresantów.

Drzewa w polskich miastach

Na liście najbardziej zielonych miast świata Husqvarna Urban Green Space Index znalazły się trzy polskie: Kraków i Wrocław, których 36% powierzchni jest pokryte drzewami, a także Warszawa, której 38% terenu jest zadrzewione. Zwycięzca rankingu – holenderskie Renkum – ma aż 48% takiej powierzchni. To nie znaczy zaraz, że w innych polskich miastach drzew musi być mniej, bo ranking podsumowuje całą zieleń miejską. Pokazuje jednak, że nawet w takich “zielonych” metropoliach zadrzewienie nie jest na wysokim poziomie.

Niedawno było głośno o karczowaniu drzew pod betonowane na siłę place miejskie, wcześniej po zliberalizowaniu przepisów ludzie wycięli mnóstwo dębów, sosen czy topol na terenach prywatnych. Trudno dziś nie dostrzec tendencji do bezmyślnego pozbywania się drzew jako uciążliwych naturalnych przeszkód, które można zastąpić trawnikiem. Brakuje też systemowych rozwiązań. Jak stwierdziła Najwyższa Izba Kontroli w swoim raporcie z 2021 r., miasta nie mają nawet zinwentaryzowanego drzewostanu, a prezydenci i burmistrzowie narzekają na niskie stawki kar za usunięcie drzew, które nie zachęcają inwestorów do wypracowywania pomysłów na ich zachowanie.

Na szczęście coraz częściej mieszkańcy miast biorą sprawy w swoje ręce i w budżetach partycypacyjnych głosują na dosadzanie drzew, a przy okazji nowych inwestycji śledzą, co się dzieje z drzewami znajdującymi się na ich terenie i zgłaszają ewentualne naruszenia. Co więcej, wiele miast angażuje społeczność lokalną w podejmowanie decyzji o nowych nasadzeniach. Np. warszawska aplikacja miejska umożliwia mieszkańcom wskazywanie miejsc, w których w ich opinii można byłoby posadzić drzewo. Wystarczy stanąć w miejscu, gdzie powinno rosnąć, i nacisnąć przycisk. Jak podaje aplikacja, dzięki takim zgłoszeniom rośnie już niemal 78 tys. nowych drzew.

Warto walczyć o drzewa w mieście, bo dbają one o nasze życie, zdrowie, samopoczucie, a nawet wysokość rachunków za energię czy wodę do podlewania trawników i ogródków. A że zrzucają liście i pylą? Nadal korzyści, których nam dostarczają, przewyższają powodowane przez nie problemy.

Artykuł Co nam dają drzewa w mieście? pochodzi z serwisu Who will save the planet.

Startup TerGo został B(enefit) Corpem. Takich firm w Polsce jest tylko 8!

Dominika — Thu, 01 Jun 2023 14:42:26 +0000

TerGo działa na rzecz ograniczenia emisji gazów cieplarnianych wynikających z działalności człowieka. Pomaga firmom i osobom prywatnym zmniejszać ślad węglowy poprzez takie rozwiązania, jak TERbit, Tergoscope czy Tergopedię, o których pisałam już na blogu w ramach mojej współpracy ze startupem. Ale to nie wszystko – TerGo edukuje i promuje postawy proekologiczne w swoich mediach społecznościowych, i poprzez współpracę z twórcami internetowymi.

Zaczęłam artykuł od takiej laurki, bo jest ku temu okazja – TerGo w marcu 2023 zyskał certyfikację B Corp i stał się 1 z 8 firm w Polsce będących częścią międzynarodowej społeczności B Corporation działającej na rzecz zrównoważonego rozwoju.

[tekst powstał w ramach płatnej współpracy]

Certyfikacja B Corp w Polsce

Zacznijmy od wyjaśnienia, dlaczego to takie ważne wydarzenie dla TerGo. Celem B Corpów jest zmienianie globalnej gospodarki z myślą o wszystkich ludziach, społecznościach i planecie. To Liderzy i Liderki wprowadzania ekonomicznych zmian systemowych, których misją jest budowa międzynarodowej sieci wyznaczającej standardy, tworzącej polityki, narzędzia i programy dla biznesu. Prościej? B Corp potwierdza, że produkty lub usługi firmy, która legitymuje się tym certyfikatem, powstały w oparciu o wysokie standardy etyczne, społeczne i ekologiczne.

Certyfikacja, której celem jest wyróżnienie firm mających szczególnie pozytywny wpływ na środowisko naturalne i społeczne, podlega rygorystycznym wymogom. B Corpami mogą zostać organizacje i biznesy, które przyczyniają się do rozwoju inkluzywnej, sprawiedliwej i regeneracyjnej gospodarki. Muszą cechować się rozliczalnością i odpowiedzialnością [accountability], transparentnością działań i wysokimi standardami pracowniczymi. Takich firm w Polsce, jak pisałam, jest tylko kilka, a wśród nich od teraz TerGo. Inne znane globalne marki to na przykład Patagonia czy Ben&Jerry.

Obserwuj, obliczaj, osiągaj!

To, co pozwoliło TerGo zostać członkiem sieci B Corpów, to przede wszystkim działania na rzecz edukacji klimatycznej i zmniejszania śladu węglowego. Aplikacja TERbit, którą każdy może pobrać za darmo na telefon, umożliwia mierzenie redukcji emisji CO2. Motywuje ona użytkowników do zmniejszania śladu węglowego wynikającego z przemieszczania się poprzez wybór mniej emisyjnej alternatywy wobec auta, czyli roweru, komunikacji zbiorowej czy spaceru. Aplikacja rejestruje to, w jaki sposób się poruszamy, pokazując jednocześnie TERy (True Emission Reduction), które „zarobiliśmy” dla Planety (1 TER to równowartość 1 tony CO2e, której użytkownik nie wyemitował do atmosfery). Zespół TerGo opracował również kalkulatory internetowe, które pozwalają obliczyć emisje CO2 – na przykład dla organizowanych eventów czy podróży samolotem.

Zróbmy razem coś dobrego!

Każdy może razem z TerGo poprawić swój ślad węglowy, również firmy, licząc, redukując i kompensując nieuniknione emisje. Warto obserwować i wspierać działania tego startupu, który osiągnął w procesie certyfikacji 123.4 punkty w stosunku do globalnej mediany… 50.9 punktów! TerGo dumnie reprezentuje polski zrównoważony biznes na świecie, a ja z przyjemnością wspieram go w swoich kanałach komunikacji.

[Tekst powstał w ramach płatnej współpracy z TerGo]

O Who Will Save The Planet:

Jesteśmy butikową firmą doradczą wspierającą organizacje w transformacji ku zrównoważonemu rozwojowi. Wyrośliśmy z pasji do natury i teraz działamy na rzecz tych firm, które podzielają potrzebę zrobienia czegoś dobrego – nie tylko w wymiarze efektu wizerunkowego, ale przede wszystkim na poziomie wartości. Nasz zespół projektuje strategie zrównoważonego rozwoju i działania wdrażające je w życie, pomaga je raportować. Wie, jak komunikować, aby budować wartość dla wszystkich interesariuszy.

Zobacz naszą ofertę i sprawdź, jak możemy Cię wesprzeć.

Artykuł Startup TerGo został B(enefit) Corpem. Takich firm w Polsce jest tylko 8! pochodzi z serwisu Who will save the planet.

Testujemy aplikację TERbit, która motywuje do redukcji emisji CO2e

Dominika — Thu, 13 Apr 2023 12:29:18 +0000

W ramach współpracy z TerGo dostałam zadanie przetestowania Aplikacji TERbit, która jak przeczytacie na stronie www.terbit.pl, łączy biznes, organizacje i użytkowników indywidualnych we wspólnym celu: ochrony klimatu i redukcji emisje CO2e. W jaki sposób? Motywując użytkowników do spacerów, roweru czy wyboru komunikacji zbiorowej zamiast korzystania z auta w pojedynkę, a jednocześnie zmniejszania w ten sposób swoich emisji związanych z przemieszczaniem się. Przyznaję, że bałam się tego zadania, bo raczej nie jestem fanką śledzenia przez jakiekolwiek aplikacje moich działań, ale sam cel wpisany w istotę TERbit już bardzo mi się podoba, więc podjęłam wyzwanie. Moja opinia poniżej.

TERbit pierwsze wrażenie

Aplikacja rejestruje to, w jaki sposób się poruszam. Gdy zamiast auta wybieram spacer, rower czy komunikację zbiorową, TERbit mierzy i zapisuje redukcje CO2, pokazując jednocześnie TERy (True Emission Reduction), które “zarobiłam” dla Planety. Z rezerwą podchodziłam do efektu motywacyjnego, ale faktycznie dużą przyjemność sprawiło mi patrzenie, jak trasa, którą pokonuję na nogach, przekłada się na generowaną oszczędność emisji. Myślę, że dla użytkowników indywidualnych wartościowa jest informacja o tym, jaki jest średni roczny i dzienny ślad węglowy mieszkańca danego kraju. Aplikacja pokazuje, jak wypadamy na tle średniej dla naszego kraju zamieszkania. Ślad węglowy ustalany jest na podstawie lokalizacji i średniej emisji dla kraju, ale łatwo można przejść do kalkulatora TerGo i obliczyć swój indywidualny ślad.

TERbit dla biznesu

Aplikacja TERbit ma duży potencjał do wykorzystania przez organizacje, które szukają innowacyjnych narzędzi do monitorowania i zmniejszenia emisji w Zakresie 3. wynikających z dojazdów pracowników. Aplikacja TERbit może być angażującym sposobem na wprowadzenie w temat śladu węglowego i pokazania zespołowi, jak zintegrowanie wokół wspólnego celu wielu osób może przynieść wymierne efekty środowiskowe. TerGo zapewnia dostosowanie wersji aplikacji do potrzeb konkretnej organizacji. Na przykład tak, aby zespoły podejmowały konkretne wyzwania i dzięki grywalizacji zredukowały jeszcze więcej emisji. Osiągnięte wyniki można zamieścić w raporcie ESG.

TERbit dla transportu publicznego

Na razie rejestrowanie przejazdu transportem publicznym w aplikacji TERbit wymaga potwierdzenia drugiej osoby. To etap przejściowy, bo zespół TERbit pracuje z miastami w celu zautomatyzowania tej funkcjonalności. Śledzenie redukcji CO2 za pomocą aplikacji będzie możliwe w tych miastach, które dołączą do programu TERbit. W Polsce TerGo rozmawia o współpracy z pierwszymi miastami. Docelowo, w miastach współpracujących z TerGo, na drodze do swojego celu będzie wystarczyło wybierać środek transportu, a aplikacja zmierzy redukcje automatycznie i wskaże redukcję emisji w TERach (True Emission Reduction).

Aplikacja TERbit jest do pobrania:

https://apps.apple.com/app/terbit/id6444564346

https://play.google.com/store/apps/details?id=com.terbit&pli=1

Artykuł powstał dzięki płatnej współpracy z TerGo, dostawcą rozwiązań wspierających zrównoważony rozwój marek.

Artykuł Testujemy aplikację TERbit, która motywuje do redukcji emisji CO2e pochodzi z serwisu Who will save the planet.

Rusza 2. edycja projektu społecznego :W CENTRUM

Joanna — Tue, 21 Mar 2023 09:46:09 +0000

Już po raz drugi Oddział Warszawski Stowarzyszenia Architektów Rzeczypospolitej Polskiej oraz Wydział Architektury Politechniki Warszawskiej, organizatorzy projektu :W CENTRUM, przy udziale Miasta Stołecznego Warszawy, zapraszają mieszkańców miast, architektów, urbanistów i studentów do dyskusji nt. problematyki planowania i użytkowania przestrzeni.
W tegorocznej edycji w centrum postawiony jest HAŁAS. Cykl otwartych wykładów, warsztatów, pokazów filmowych i innych wydarzeń towarzyszących skupiać się będzie na dostrzeżeniu i zrozumieniu hałasu jako zjawiska psychofizycznego, społecznego, kulturowego i ekonomicznego, a przede wszystkim – przestrzennego.
Projekt rozpoczyna się w marcu i potrwa do lipca 2023 r. Zakończy się uroczystą odsłoną instalacji przygotowanej przez studentów Politechniki Warszawskiej.

Hałas jest rezultatem sposobu zagospodarowania i użytkowania przestrzeni. Stanowi problem, bez którego rozwiązania nasze środowisko nie będzie ani przyjazne, ani szczęśliwe. Szacuje się, że hałas ma wpływ na 48 000 nowych przypadków choroby niedokrwiennej serca rocznie, jak i 12 000 przedwczesnych zgonów. Szacunki mówią o 22 milionach ludzi w Europie cierpiących na chroniczne rozdrażnienie i 6,5 milionach mających chroniczne zaburzenia snu.

Żyjemy w sztucznie zbudowanym otoczeniu. Oddziaływanie tego otoczenia w bezpośredni sposób wpływa na nasze zmysły pchając nas w dobrostan albo jego przeciwieństwo. Hałas, beznamiętny, ciągle majaczący na granicy naszego postrzegania, doprowadza nas do szaleństwa, czego często nawet nie zauważamy. W naszym projekcie chcemy go rozpoznać, zdefiniować i pokazać, jak możemy się przed nim bronić. W trakcie wykładów i warsztatów będziemy rozmawiali o hałasie kompleksowo. Dowiemy się, czym jest dźwięk i jak na nas wpływa. Jaki hałas nas otacza w miejscach, w których żyjemy, i dlaczego powstaje. Spojrzymy na to zagadnienie z punktu widzenia planowania przestrzennego aglomeracji. Co przy projektowaniu planiści biorą pod uwagę i jakie mają narzędzia poprawiające stan akustyczny miast? Poruszymy temat samych budynków, doboru materiałów na ich fasady i ich ustawienia w środowisku akustycznym. Jako inwestorzy, członkowie wspólnot mieszkaniowych, często podejmujemy decyzję o odnowieniu elewacji albo stworzeniu nowych miejsc parkingowych, nie myśląc o konsekwencjach akustycznych przedsięwzięcia. Takie inwestycje mogą znacząco poprawić albo pogorszyć nasz poziom życia. Będziemy mówili o źródłach dźwięku wytwarzanych przez otaczające nas urządzenia, jak wentylatory, pompy ciepła, czy instalacje w ścianach, i o tym, jak się przed nimi bronić. Zajmiemy się też wnętrzami: szkołami, w których przebywanie na przerwie grozi uszczerbkiem na zdrowiu, miejscami pracy, gdzie usiłujemy się skupić, przestrzeniami rozrywki, gdzie wypoczywamy albo szukamy wrażeń kulturalnych, oraz mieszkaniami z tupiącymi sąsiadami nad głową. Chcemy też zwrócić uwagę na to, jaki wpływ jako twórcy hałasu mamy na rośliny i zwierzęta, istoty, z którymi dzielimy naszą planetę. Celem jest zwiększenie naszej świadomości, uwrażliwienie na problem, ale też pokazanie rozwiązań i przedstawienie narzędzi, które efektywnie mogą nam pomóc w walce z niechcianymi dźwiękami.

– komentuje architekt Magda Maciąg z Oddziału Warszawskiego SARP, przedstawicielka zespołu :W CENTRUM. Tweet

Projekt HAŁAS :W CENTRUM obejmuje 9 wykładów i wydarzenia towarzyszące skierowane do mieszkańców miasta, architektów i projektantów. Prelegentami będą między innymi eksperci w dziedzinie akustyki, architektury, urbanistyki, zanieczyszczenia hałasem; to m.in. przedstawiciele takich instytucji, jak Biuro Architektury i Planowania Przestrzennego czy Programu Środowiskowego Organizacji Narodów Zjednoczonych. W programie zaplanowano również warsztaty skierowane do projektantów, wycieczki, a także pokazy filmów.

Hałas znacząco wpływa na jakość życia. Warszawa mapuje zanieczyszczenie dźwiękiem. Dziś to ruch kołowy jest głównym źródłem hałasu w Warszawie. Widzimy wielką rolę planowania przestrzennego w ochronie przed hałasem. W projekcie nowego Studium dla Warszawy dążymy do ochrony przed hałasem terenów mieszkaniowych i rekreacyjnych przez wkomponowanie w otoczenie środków ograniczających rozprzestrzenianie się hałasu ze szczególnym uwzględnieniem rozwiązań opartych na przyrodzie oraz rozwiązań technicznych zintegrowanych z architekturą. Nie mniej istotna w projekcie Studium jest kwestia zrównoważonej mobilności i zwiększenia roli cichych środków transportu. Stawiamy na nasze zdrowie i ciche oraz ograniczające hałas sposoby poruszania się po mieście – pieszo, rowerem i transportem zbiorowym. Nie zapominamy, że kluczem do ograniczenia nadmiarowych dalekich podróży po mieście jest dobre planowanie miejskie oparte na wygodniej lokalności.

– mówi Bartosz Rozbiewski, zastępca dyrektora w Biurze Architektury i Planowania Przestrzennego m. st. Warszawy. Tweet

Równolegle do otwartych wydarzeń, na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej prowadzone jest seminarium, na którym studenci poszukują zewnętrznej formy przestrzennej, która w najlepszy sposób zobrazuje problematykę hałasu. Powstały projekt będzie zrealizowany na placu przed Warszawskim Pawilonem Architektury ZODIAK.

Projekt HAŁAS :W CENTRUM wpisuje się w przyjętą przez Grupę Saint-Gobain strategię Grow&Impact. Jednym z jej filarów pozostaje społeczna i środowiskowa odpowiedzialność biznesu, realizowana między innymi poprzez społeczne kampanie edukacyjne. Skutki hałasu odczuwamy już nie tylko w ruchliwych centrach miast, ale także – coraz częściej – na przedmieściach. Przekonuje o tym raport „W pogoni za ciszą”, w którym pokazujemy, że natężenie dźwięku podczas przerwy w szkole jest porównywalne z tym w okolicy lotniska. To prawda, że w czasach dynamicznej urbanizacji wyeliminowanie niepożądanych dźwięków otoczenia jest trudne. Kluczowe okazuje się w tym kontekście promowanie nowoczesnych rozwiązań dla budownictwa. Jako wiodący producent innowacyjnych rozwiązań, możemy ograniczyć poziom hałasu w przestrzeni miejskiej i poprawić komfort życia jej mieszkańców. Mamy nadzieję, że projekt HAŁAS :W CENTRUM pozwoli nie tylko uwrażliwić społeczeństwo na problem hałasu, ale też dostarczy rozwiązań, które skutki tego problemu ograniczą. Chodzi o rozwiązania, dzięki którym poradzimy sobie z hałasem w miejscach, gdzie mieszkamy, pracujemy, odpoczywamy, gdzie uczą i bawią się nasze dzieci.

– mówi Joanna Czynsz-Piechowiak, prezes Grupy Saint-Gobain w Polsce i Ukrainie – partnera głównego projektu. Tweet

Około 60 procent ludzkości mieszka w miastach, gdzie hałas stanowi jedno z najważniejszych, ale w codziennej dyskusji o komforcie życia i zdrowia rzadziej zauważanych zanieczyszczeń. Hałas uważany jest raczej za coś typowego dla miast, szczególnie tych dużych. Według WHO zanieczyszczenie hałasem jest jednak drugą po zanieczyszczeniu powietrza przyczyną utraty zdrowia na świecie. W tym kontekście budowanie świadomości tego tematu leży w interesie wszystkich mieszkańców miast. Cieszę się, że możemy jako Partner być częścią projektu HAŁAS :W CENTRUM. Zdecydowanie wpisuje się on swoimi założeniami w naszą filozofię działania i wspiera realizację 11. Celu Zrównoważonego Rozwoju ONZ, który ma uczynić miasta bardziej zrównoważonymi.

– komentuje Dominika Lenkowska-Piechocka, założycielka i prezeska Who Will Save The Planet. Tweet

Patronat nad projektem objęli: Polski Związek Firm Deweloperskich, Ambasada Królestwa Danii oraz UN Global Compact. Pełen harmonogram HAŁAS :W CENTRUM będzie dostępny na stronie www.wcentrum.edu.pl. Wydarzenia można śledzić na bieżąco na kanałach społecznościowych – Instagramie, LinkedInie i Facebooku.

HAŁAS :W CENTRUM stanowi kontynuację cyklu poświęconego najbardziej aktualnym tematom z problematyki planowania i użytkowania przestrzeni miejskiej. Edycja w roku 2022 poświęcona była zagadnieniu wody (https://www.wcentrum.edu.pl/woda-wcentrum). W kolejnych latach poruszone zostaną takie tematy, jak: zarządzanie odpadami, zieleń, parkowanie czy obecność dzikich zwierząt w mieście.

Artykuł Rusza 2. edycja projektu społecznego :W CENTRUM pochodzi z serwisu Who will save the planet.

Miasto 15-minutowe, czyli jakie?

Joanna — Mon, 14 Feb 2022 00:40:19 +0000

Ile czasu zajmuje Wam dojście z domu do najbliższej poczty? Czy w okolicy macie przedszkole, park i sklep? Jak daleko znajduje się wasze biuro?

Zgodnie z ideą 15-minutowego miasta, wszystkie z wymienionych miejsc powinny znajdować się w promieniu 15 minut od domu – rowerem lub na piechotę. Celem jest poprawienie jakości życia i ograniczenie korzystania z samochodu.

Koncepcja i jej cechy

Popularyzatorem koncepcji 15-minutowego miasta jest Carlos Moreno, wykładowca Uniwersytetu Paryskiego. Do opracowania tej idei zainspirowała go sytuacja na świecie – kryzys klimatyczny, a przede wszystkim pandemia koronawirusa. W wielu europejskich miastach obowiązywał zakaz oddalania się od domów. Mieszkańcy zostali zmuszeni do korzystania z lokalnych usług. Nagle okazało się, że nie znają przydomowych sklepów czy zielonych miejsc wypoczynku, bo większość czasu spędzają w biurowcach, zazwyczaj w innej dzielnicy. Idea 15-minutowego miasta wychodzi tym problemom naprzeciw. Chodzi o to, aby potrzeby edukacji, opieki zdrowotnej czy zaopatrzenia były rzut beretem od domu. Najważniejszą cechą takiego układu jest jego przystępność. 15-minutowe miasto zbudowane jest na trzech filarach – inkluzywności, bezpieczeństwie i zdrowiu (Pozoukidou & Chatziyiannaki, 2021).

Miasto równości

Czy miasta pogłębiają nierówności? Właściwie w każdym polskim mieście znamy “dzielnice bogatych” i te, gdzie zdecydowanie łatwiej dorwać tanie mieszkanie. Pewnie niektórzy z was mają znajomych, do których dojazd zajmuje dobre dwie godziny, bo jeździ tam jeden autobus co pół godziny. To kolejna nierówność – wykluczenie komunikacyjne. Innym przykładem jest wykluczenie ekologiczne – sama mieszkam w pobliżu nieczynnego wysypiska śmieci, które podczas letnich upałów utrudnia oddychanie. Oczywiście to dosyć nieznacznego wykluczenie w porównaniu do miast borykających się z brakiem dostępu do czystej wody czy ze zdegradowaną glebą. 15-minutowe miasto to coś więcej niż odległość od domu. Chodzi o zrównoważony rozwój i zapewnienie wszystkim ludziom jednakowego dostępu do usług, mieszkań i czystego środowiska. Inkluzywność takiej przestrzeni polega również na włączeniu mieszkańców w proces decydowania, dopuszczeniu do głosu różnych grup społecznych i wiekowych.

Bezpieczeństwo to podstawa

Drugi filar 15-minutowego miasta to bezpieczeństwo – oczywiście, podstawą jest walka z przestępczością. Autorzy artykułu “15-minute City. Decomposing the New Urban Planning Eutopia” rozszerzają pojęcie bezpieczeństwa na mobilność i sferę publiczną. Skoro oczekuje się, że mieszkańcy będą poruszać się rowerem lub na piechotę, władze miast muszą stworzyć do tego odpowiednie warunki – chodniki, ścieżki rowerowe czy oświetlone przejścia dla pieszych. Co więcej, globalna pandemia zmieniła dotychczasowe rozumienie tego, czym jest bezpieczeństwo. Covid uwypuklił niezdolność miast do zagwarantowania “społecznego dystansu” w przestrzeni publicznej, co od dwóch lat jest podstawą bezpieczeństwa w sklepach, szkołach czy transporcie publicznym.

Miasto a zdrowie

Jak miejsce zamieszkania wpływa na zdrowie? Ta sfera to kolejne nierówności, bo lokalizacja może przełożyć się np. na długość życia. Od kilku lat zauważamy realne skutki smogu – coraz częściej nieczyste powietrze jest przyczyną wielu chorób. Według raportu Air Quality Index smog skraca życie warszawiaków nawet o 14 miesięcy. To przerażające dane, z którymi musimy walczyć. Kolejnym problemem jest hałas, szczególnie uciążliwy przy ruchliwych ulicach. 15-minutowe miasto walczy o ograniczenie ruchu samochodów, które są głównym trucicielem. Dodatkowo, postuluje powszechność i dostępność opieki zdrowotnej, dzięki czemu nie trzeba jechać na drugi koniec miasta do przychodni czy apteki.

Korzyści 15-minutowego miasta

Wdrożenie w życie 15-minutowego miasta może podnieść jakość życia. Dobra szkoła w okolicy czy biuro, do którego można dotrzeć w kilka minut sprawiają, że nie tracimy nerwów na stanie w korkach i stresowanie się dojazdami. Bliskość osiedlowych sklepów i usług zacieśnia więzi międzyludzkie, tworzy mikro wspólnoty i sprzyja rozwojowi małych przedsiębiorstw. Zielone tereny zlokalizowane maksymalnie 15-minut od domu pozwalają na relaksację. Pomyślcie, jakim absurdem jest jazda samochodem przez pół miasta, aby przejść się po lesie czy parku. Przede wszystkim, 15-minutowe miasto jest zbawieniem dla środowiska naturalnego, bo zakłada maksymalne ograniczenie korzystania z samochodów, które coraz bardziej „rozpychają się” na ulicach kosztem pieszych czy rowerzystów.

Utopia czy realny plan?

Czy idea 15-minutowego miasta to utopia? Przeciwnego zdania jest majorka Paryża, Anne Hidalgo, która chce zmienić stolicę w miasto kompaktowe. Zaczyna od siłowego ograniczania ruchu samochodów w centrum — zmniejsza liczbę miejsc parkingowych, buduje stacje ładowania pojazdów elektrycznych i wprowadza maksymalną prędkość 30 km/h w stolicy. Konkretniejsze działania w kierunku idei Morena ma jednak ogłosić przy okazji następnych wyborów. W Polsce wart uwagi jest Pleszew, ogłaszający się jako spójne, kompaktowe miasto, w którym każdy mieszkaniec jest w stanie zrealizować swoje potrzeby w 15 minut spacerem lub na rowerze. Sprawdźcie filmik promujący Pleszew. Wizja 15-minutowego miasta zyskuje na popularności nawet w Stanach Zjednoczonych, które kojarzą nam się raczej z miastami-gigantami. Władze Utah planują budowę takiego miejsca od zera. Point ma zapewnić prawie 7500 tysięcy domów zlokalizowanych w pobliżu szkół, biur i najważniejszych usług. Projekt ma stawiać pieszych i rowerzystów ponad samochodami.

Życie w stolicy

Pomyślcie o swoim miejscu zamieszkania. Czy jesteście w stanie w ciągu 15 minut dotrzeć do najważniejszych usług? Ze swojej warszawskiej perspektywy mogę stwierdzić, że nie zawsze jest to łatwe. Do mojego osiedla dojeżdża jeden autobus, a droga na uczelnię zajmuje mniej więcej godzinę. W stolicy widoczne są również podziały – mamy tu bogaty Wilanów, uważaną za niezbyt przyjemną Pragę (chociaż w ostatnich latach zyskuje na popularności), Śródmieście i Mokotów, do których przyjeżdża się do pracy, czy oddalone, zalesione Bemowo. Jak więc żyje się w stolicy? Według rankingu Deutsche Banku badającego jakość życia w 56 aglomeracjach na świecie, Warszawa znalazła się na 30. miejscu. Pod uwagę brano między innymi czystość powietrza, stanie w korkach czy dostępność usług, czyli wszystko to, o co walczy Carlos Moreno. Pierwsze trzy miejsca należały do Zurychu, Wellington i Kopenhagi. Nad czym powinniśmy popracować? Według analizy ekspertów Deutsche Banku wypadamy bardzo dobrze pod względem bezpieczeństwa, nasza stolica zajęła 10. miejsce i uplasowała się między Rijadem a Singapurem. Niestety, pogrążają nas opieka medyczna i zanieczyszczenie powietrza, w obydwu przypadkach wypadamy poza trzydziestkę. Szczegóły rankingu znajdziecie tutaj. A jak jest w Waszym mieście?

Źródła:

Introducing the 15-Minute City Project. 15. Retrieved February 7, 2022, from https://www.15minutecity.com/

Ionescu, D. (2022, January 19). ’15-Minute City’ to be built in Utah. Planetizen News. Retrieved February 9, 2022, from https://www.planetizen.com/news/2022/01/115909-15-minute-city-be-built-utah#:~:text=A%20community%20that%20focuses%20on,the%20decommissioned%20Utah%20State%20Prison.

Luscher, D. (2021, October 12). Do rich countries make bad cities? – 15-Minute City. 15. Retrieved February 7, 2022, from https://www.15minutecity.com/blog/wealth

Miasta 15-minutowe – Niedaleka Przyszłość czy Utopijne Marzenie? Filary Biznesu. Retrieved February 7, 2022, from https://filarybiznesu.pl/miasta-15-minutowe-niedaleka-przyszlosc-czy-utopijne-marzenie/a12061

Oleszko-Pyka, B. (2021, October 18). Pleszew – Pierwsze Miasto 15-Minutowe w Polsce? ŚwiatOZE.pl. Retrieved February 9, 2022, from https://swiatoze.pl/pleszew-pierwsze-miasto-15-minutowe-w-polsce/#:~:text=W%20mie%C5%9Bcie%2015%2Dminutowym%20ka%C5%BCdy,rowerem%20od%20swojego%20miejsca%20zamieszkania.&text=Pleszew%20ma%20by%C4%87%20w%C5%82a%C5%9Bnie%20takim%20miastem%3A%20sp%C3%B3jnym%20i%20optymalnym.

Pozoukidou, G., & Chatziyiannaki, Z. (2021). 15-minute city: Decomposing the new Urban Planning Eutopia. Sustainability, 13(2), 928. https://doi.org/10.3390/su13020928

The plan to transform Paris into a ’15-minute city’. CGTN Europe – all the latest news including business, technology, science, health and environmental issues. (n.d.). Retrieved February 9, 2022, from https://newseu.cgtn.com/news/2021-11-08/The-plan-to-transform-Paris-into-a-15-minute-city–150iEWb5Hu8/index.html

Artykuł Miasto 15-minutowe, czyli jakie? pochodzi z serwisu Who will save the planet.