raportowanie - Who will save the planet

Firmy w zawieszeniu: raportować wg CSRD czy czekać na Omnibus?

Joanna — Tue, 18 Mar 2025 12:45:38 +0000

Wprowadzenie dyrektywy CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive) nakłada na wiele firm obowiązek raportowania w zakresie zrównoważonego rozwoju już za rok 2025. Jednak w świetle zapowiedzianych zmian w ramach projektu Omnibus, przedsiębiorstwa stoją przed dylematem: czy już teraz przygotowywać raporty, czy wstrzymać się w oczekiwaniu na odroczenie obowiązku? Zapytaliśmy Ministerstwo Finansów i odpowiedź pokrywa się z tym, o czym mówi wielu ekspertów.

Obowiązek raportowania zgodnie z dyrektywą CSRD

Jak podkreśla Ministerstwo Finansów w wyjaśnieniu przekazanym przez Antoninę Trzcińską z Zespołu Międzynarodowych Regulacji w zakresie Rachunkowości i Rewizji Finansowej w Departamencie Efektywności Wydatków Publicznych i Rachunkowości:

„Według aktualnie obowiązującego stanu prawnego jednostki określone w art. 63r ust. 1 i art. 63x ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2023 r., poz. 120 z późn. zm., dalej: ustawa o rachunkowości) podlegają obowiązkowi sporządzania sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju. Art. 14 ust. 5 ustawy nowelizującej określa termin fazowego wejścia w życie ww. obowiązku.”

Oznacza to, że:

za rok obrotowy 2024 raportować muszą największe jednostki zainteresowania publicznego i grupy kapitałowe zatrudniające ponad 500 osób,
za rok obrotowy 2025 obowiązek obejmie wszystkie duże jednostki i duże grupy kapitałowe,
za rok obrotowy 2026 obejmie on małych i średnich emitentów giełdowych,
za rok obrotowy 2028 do raportowania zostaną zobowiązane określone polskie jednostki zależne i oddziały.

W związku z powyższym, duże firmy spoza pierwszej grupy muszą przygotować swoje pierwsze raporty w 2026 r. za rok obrotowy 2025.

Omnibus i potencjalne odroczenie obowiązków

26 lutego 2025 r. Komisja Europejska zapowiedziała jednak projekt pierwszego pakietu uproszczeń Omnibus I, który zawiera m.in. propozycję „stop the clock”, czyli przesunięcia terminów obowiązkowego raportowania dla drugiej i trzeciej grupy jednostek (czyli podmiotów pierwszy raz raportujących za rok 2025 i 2026).

Jednak, aby zmiana ta weszła w życie, konieczne jest jej zatwierdzenie przez Radę Unii Europejskiej i Parlament Europejski oraz wdrożenie jej do polskiego porządku prawnego. W efekcie, firmy nie mogą jeszcze być pewne, czy odroczenie wejdzie w życie, czy też pozostaną przy pierwotnym harmonogramie, mimo że Komisja Europejska wnioskuje, aby zmiany m.in. w polskim prawie nastąpiły nie później niż 31 grudnia 2025 r.

Ryzyko braku raportowania

Firmy, które liczą na odroczenie obowiązku, powinny mieć na uwadze, że wciąż obowiązują sankcje związane z niewypełnieniem przepisów rachunkowych. Ministerstwo Finansów przypomina:

„Art. 77 ustawy o rachunkowości przewiduje odpowiedzialność karną za niesporządzenie sprawozdania z działalności, sporządzenie go niezgodnie z przepisami ustawy lub zawarcie w nim nierzetelnych danych.”

Ponieważ raport ESG jest częścią sprawozdania z działalności, jego brak lub niezgodność z wymogami może skutkować odpowiedzialnością karną.

Co firmy powinny zrobić w obliczu Omnibusa?

W obliczu niepewności, warto, aby firmy przeprowadziły analizę istotności. To kluczowy element raportowania ESG, który pomoże im określić, które aspekty działalności są najważniejsze z punktu widzenia zrównoważonego rozwoju i interesariuszy, w tym banków, które nadal będą objęte restrykcyjnymi przepisami dotyczącymi raportowania i mogą żądać od swoich klientów określonych informacji.

Analiza istotności pozwoli również:

uporządkować ład korporacyjny,
zidentyfikować kluczowe obszary ryzyka i szans w obszarze ESG,
przygotować się do raportowania w bardziej efektywny sposób, gdy obowiązek faktycznie wejdzie w życie.

Natomiast dalsze działania – takie jak tworzenie pełnego systemu raportowania – mogą okazać się, biorąc pod uwagę potencjalne przesunięcie obowiązku, przedwczesne i generować koszty, które firmy niekoniecznie chciałyby w tym momencie ponieść. Z drugiej jednak strony, zarządzanie informacjami, których wymaga od nas raportowanie zrównoważonego rozwoju, to dziś kluczowa kwestia, mogąca wpływać na konkurencyjność firmy. Nie da się również przewidzieć, czy regulacje prawne rzeczywiście wejdą w życie zgodnie z zapowiedziami w odpowiednim terminie – a w takiej sytuacji firmy ryzykują, że nie zdążą wypełnić prawnego obowiązku, o którym wspomina przedstawicielka Ministerstwa. Dlatego firmy mają do wyboru:

wstrzymać się z inwestycjami w narzędzia raportowania i czekać na ostateczne decyzje instytucji unijnych, zwalniając tempo prac nad ewentualnym raportem (np. samodzielnie zbierając dane)
kontynuować prace nad raportem w trybie “business as usual”.

W tej sytuacji to same spółki powinny oszacować ryzyko.

Raportować czy nie raportować?

Firmy wciąż znajdują się w zawieszeniu – obowiązek raportowania CSRD formalnie istnieje, ale projekt Omnibus może wprowadzić zmiany. Warto śledzić rozwój sytuacji i skupić się na działaniach, które na pewno przyniosą korzyści w dłuższej perspektywie, takich jak analiza istotności. To ona może pomóc niezdecydowanym przyjąć właściwą dla firmy strategię.

Artykuł Firmy w zawieszeniu: raportować wg CSRD czy czekać na Omnibus? pochodzi z serwisu Who will save the planet.

Raportowanie zrównoważonego rozwoju – jak zaplanować budżet na 2024?

Joanna — Wed, 23 Aug 2023 08:52:25 +0000

Przełom września i października to w wielu organizacjach czas opracowywania budżetów na kolejny rok. Pojawiający się w wyniku uchwalenia dyrektywy CSRD obowiązek raportowania niefinansowego może oznaczać pozycje w budżecie, które do tej pory nigdy się tam nie pojawiły. Pamiętajmy, że raportowanie jest jedynie elementem zwieńczającym szereg działań ESG, które będę musiały być w nim opisane. W tym artykule podpowiadamy, na co zwrócić uwagę przy planowaniu budżetu i z jakimi kategoriami kosztów możemy mieć do czynienia.

Zobacz także: Konsekwencje dla firm, które nie zastosują się do CSRD

Koszty przygotowania do raportowania niefinansowego zależą w znacznym stopniu od zaawansowania organizacji w działaniach z obszaru ESG. Im nowszy to temat dla firmy,
z tym większą kwotą w budżecie będzie musiała się prawdopodobnie liczyć. Warto jednak traktować te wydatki jako inwestycję w zbudowanie przewag rynkowych i dopasowanie strategii biznesowej do dzisiejszych wyzwań (więcej na ten temat w tekście: Dyrektywa CSRD przyniesie korzyść tym firmom, które prowadzą uczciwie swoją działalność).

Koszty związane z przygotowaniem się do raportowania niefinansowego będą związane
z podejściem organizacji do zbudowania kompetencji w tym zakresie. Możemy rozważyć trzy możliwości:

Inwestujemy w know-how własnych pracowników. Wówczas oddelegowujemy do wykonania zadania odpowiedni zespół, inwestujemy w szkolenia, a także rekrutujemy
z rynku eksperta, który poprowadzi cały projekt.
Całkowite posiłkowanie się zewnętrznymi konsultantami. To i tak wymaga zasobów osobowych w firmie i inwestycji w ich wiedzę, bo przeprowadzenie pewnych analiz lub zebranie danych nie będzie możliwe bez bliskiej współpracy z pracownikami danej organizacji.
Podejście mieszane, które wydaje się najlepszą opcją: konsultanci prowadzą zespół wewnętrzny „za rękę” przez cały proces, a firma wykształca niezbędne kompetencje do opracowania raportu w kolejnych latach. Co istotne, konsultanci mogą także pomóc zbudować podwaliny pod działania z obszaru ESG – wesprzeć przy opracowywaniu strategii i jej komunikacji – co jest trudne, kiedy nie mamy w tym niezbędnego doświadczenia.

Kliknij i poznaj naszą ofertę usług w zakresie wsparcia ESG.

Niezbędne pozycje w budżecie raportowania zrównoważonego rozwoju

Jeśli się już zdecydowaliśmy na podejście do tematu ESG w naszej firmie, pora przymierzyć się do budżetu. Wydatki możemy podzielić m.in. na następujące kategorie:

szkolenia i warsztaty. To działania budujące wiedzę nt. obowiązkowego raportowania
i często wiążącej się z nim zmiany w działaniu organizacji. Do kogo powinny trafić? Do grupy zarządzającej, menedżerów niższego szczebla, zespołu ESG. (poznaj naszą ofertę szkoleń i warsztatów)
kampania edukacyjna. I zmiana w podejściu firmy, i samo raportowanie dotyczy pracowników szeregowych. A ilu z nich będzie narzekać na dodatkowe obowiązki albo sprzeciwi się niespodziewanym rozwiązaniom, jeśli nie poczuje się współodpowiedzialnym za wdrażanie zmiany? Warto zadbać o kampanie edukacyjne obejmujące zestaw przemyślanych działań budujących kompleksową wiedzę. Pojedynczy webinar może być ciekawym początkiem, ale bez wsparcia innych działań komunikacyjnych nie zaangażuje w pełni zespołu.
wsparcie konsultantów. W zależności od wybranego modelu współpracy i potrzeb firmy, trzeba zgłosić się po ofertę na np. wprowadzenie ESG w firmie (strategie, dialog
z interesariuszami, kluczowe polityki) lub bieżącą współpracę przy całości wdrożenia projektu.
liczenie śladu węglowego z Zakresu 1., 2. i 3. Zbieranie danych na ten temat może być przeprowadzone wewnątrz organizacji, ale wymaga to konkretnych szkoleń (choćby
z GHG Protocol) i najczęściej jednak pewnego wsparcia ze strony ekspertów zewnętrznych. Istnieje też specjalne oprogramowanie do takich obliczeń. Warto ściągnąć ofertę z rynku, kiedy podejmiemy już odpowiednią decyzję w tej sprawie.
audyt. Komisja Europejska uznała, że raporty zrównoważonego rozwoju muszą być certyfikowane przez niezależne podmioty, więc trzeba się liczyć z kosztami audytu.
inne, projekty realizujące strategię zrównoważonego rozwoju. Ich zakres jest bardzo uzależniony od dotychczasowych działań podejmowanych przez firmę.

Od czego zacząć budżetowanie

Sama decyzja o wielkości zabudżetowanej kwoty na kolejny rok jest ważnym krokiem, który pomoże rozpocząć prace nad projektem. Już wybory, których dokonujemy przy sporządzeniu listy wydatków, nakierują nas na konkretne działania, ale żeby ktoś zaakceptował w organizacji wybrane kwoty i wskazał, kto je pokryje, trzeba zadbać o uświadomienie osobom akceptujących owe budżety, że obowiązek raportowania zbliża się i jest nieuchronny.

Pamiętajmy, że nawet jeśli raportowanie czeka nas dopiero w 2025 czy 2026 r., to już teraz warto podejmować pierwsze kroki – wystarczy przymierzyć się do projektu, żeby zrozumieć, jakim jest wyzwaniem dla każdej organizacji. Co istotne, im szybciej zabierzemy się za przygotowania do raportowania, tym większą mamy szansę na wyciągnięcie dla siebie korzyści z wdrażanej zmiany i zawalczenie o lepszą pozycją konkurencyjną na rynku
w przyszłości.

Szukasz wsparcia w działaniach związanych z przygotowaniem do raportowania niefinansowego? Zapraszamy do kontaktu: kontakt@whowillsavetheplanet.pl

Skontaktuj się z nami

Pomożemy Ci w procesie zmiany w stronę zrównoważonego rozwoju. Od dynamicznych wystąpień motywacyjno-edukacyjnych, przez projekty edukacyjne, po wsparcie z zakresu zarządzania strategicznego i efektywnej komunikacji bez greenwashingu.

Artykuł Raportowanie zrównoważonego rozwoju – jak zaplanować budżet na 2024? pochodzi z serwisu Who will save the planet.

Już jest pierwszy zestaw ESRS, czyli europejskich standardów raportowania zrównoważonego rozwoju

Joanna — Tue, 01 Aug 2023 10:50:11 +0000

Komisja Europejska przyjęła pierwszy zestaw standardów raportowania niefinansowego ESRS (European Sustainability Reporting Standards). Proces legislacyjny zakończy się zapewne w ciągu 2,5-4,5 miesięcy, ale treść ESRS już nie ulegnie zmianie. To oznacza, że firmy objęte dyrektywą CSRD mogą rozpocząć przygotowania do raportowania.

Kogo dotyczy CSRD i ESRS

Przypomnijmy, że zgodnie z dyrektywą CSRD większość dużych firm działających na terenie Unii Europejskiej będzie musiała ujawniać dane z obszaru E (środowisko), S (społeczeństwo) i G (ład korporacyjny). Te, które objęte były NFRD, zaczną podawać informacje już za 2024 r., kolejne duże firmy będą podsumowywały już 2025 r., a małe i średnie firmy notowane na giełdzie – 2026 r. Największy szok czeka tych, którzy dotąd nie raportowali w ogóle, bo w krótkim czasie będą musieli nadrobić lata wdrażania dobrych praktyk, budowania strategii, ale też świadomości społecznej i ekologicznej w zespole.

KE przyjęła łagodniejszą wersję ESRS

W porównaniu do propozycji przedstawionych przez EFRAG:

niektóre z ujawnień będą wprowadzane etapami, głównie dla firm zatrudniających poniżej 750 pracowników, dla których koszty raportowania są dużo trudniejsze do udźwignięcia. Opóźnienie będzie sięgało 1-2 lat.
firmy otrzymały więcej decyzyjności. Mogą same oceniać, czy ujawnienia inne niż ESRS 2 są z punktu widzenia ich biznesu istotne.
niektóre ujawnienia przestały być obowiązkowe, np. plan transformacji związanej z bioróżnorodnością czy pewne zagadnienia związane z osobami samozatrudnionymi.

Tuż przed 16 sierpnia EFRAG zapowiedział publikację draftu Zasad Wdrażania [ESRS] czy FAQ dotyczących oceny istotności i łańcucha wartości, nad którymi teraz pracuje. Firmy z pewnością będą potrzebowały dodatkowych podpowiedzi, jak np. przeprowadzić ocenę istotności poszczególnych zagadnień, ale już dziś nawet bez ww. dokumentów powinny rozpocząć przygotowania do wdrożenia raportowania w swoich organizacjach.

Czytaj podobne:

Konsekwencje dla firm, które nie zastosują się do CSRD

Jak się przygotować do raportowania zrównoważonego rozwoju

Jeśli Twoja firma będzie raportować wg ESRS, ale nie wiesz, od czego zacząć proces wdrażania zmiany, skontaktuj się z nami, a my w zależności od Twoich potrzeb podpowiemy, za co się zabrać w pierwszej kolejności, albo przeprowadzimy Cię przez ten proces krok po kroku. Napisz do nas: kontakt@whowillsavetheplanet.pl

Artykuł Już jest pierwszy zestaw ESRS, czyli europejskich standardów raportowania zrównoważonego rozwoju pochodzi z serwisu Who will save the planet.